نقش قاعده فقهی نفی سبیل در دفع سلطه فرهنگی بیگانگان بر جامعه اسلامی

براساس آموزه ها و دستورات دینی، حفظ استقلال و عزت مسلمانان و نفی هر گونه سلطه از سوی غیر مسلمانان بر ایشان در ابعاد مختلف زندگی، ضروری است. این مساله که یک اصل مسلم و بسیار مهم فقهی است قاعده نفی سبیل نام دارد. به موجب این قاعده که از آیه شریفه و لن یجعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا اخذ شده است هرگونه سلطه کافران اعم از اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، نظامی، و غیره بر کشور اسلامی، جایز نیست . مراد از کافران در این قاعده مترقی، غیر مسلمانان است زیرا شامل کافران ذمی یعنی یهودیان و مسیحیان نیز می شود. یکی از زمینه های سلطه که به طور غالب، آهسته اما پیوسته و متاسفانه با نتیجه ای ماندگارتر از سائر اقسام سلطه، از سوی بیگانگان اعمال می شود، سلطه فرهنگی است؛ با استناد به قاعده نفی سبیل، اگر اقدامات فرهنگی بیگانگان موجب سلطه آنان بر مسلمانان شود، مقابله با آن اقدامات لازم خواهد بود چرا که در غیر اینصورت موجبات انحطاط و سقوط جامعه اسلامی را در پی خواهد داشت. نفی سلطه کافران در صورتی محقق خواهد شد که حفظ استقلال فرهنگی جامعه اسلامی محقق باشد زیرا محال است جامعه ای از نظر فرهنگی به بیگانگان وابسته باشد اما در عین حال از سلطه آنان در سایر امور، خود را برهاند زیرا هنگامی که ذائقه فرهنگی جامعه ای تغییر کرد آن جامعه با سرعت به سمت تغییر به سوی فرهنگ الگو حرکت خواهد کرد که این خود، حرکت به سوی بیگانگان در سایر شوون زندگی را نیز به دنبال خواهد آورد. لازمه این استقلال فرهنگی، نفی برقرارى دوستى صمیمانه با کافران، نفى تشبه به آنان، دخالت ندادن کافران در امور فرهنگى مسلمانان، ممنوعیت معامله منابع فرهنگی با کافران، ممنوعیت تعلم تحت سیطره کافران و غیره می باشد. این پژوهش پس از ذکر مفاد قاعده، با بیانی تحلیلی به چگونگی سیطره قاعده نفی سبیل بر سلطه فرهنگی بیگانگان خواهد پرداخت.

کلیدواژه ها:

استقلال فرهنگی ، جامعه اسلامی ، قاعده نفی سبیل ، کافران