چک برگشتی؛ مسیر قانونی مطالبه وجه در چند قدم

26 آبان 1405 - خواندن 4 دقیقه - 8 بازدید

📚چک برگشتی؛ اول شکایت کیفری یا درخواست اجراییه؟

#بسیاری از افراد بعد از برگشت خوردن چک، فقط به گرفتن گواهی عدم پرداخت اکتفا می کنند؛ در حالی که از این مرحله، چند مسیر قانونی مهم پیش روی دارنده چک قرار دارد.

۱. گواهی عدم پرداخت را دریافت کنید.

پس از مراجعه به بانک، حتما گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری دریافت کنید. اگر بخشی از مبلغ چک در حساب موجود باشد، بانک باید همان مبلغ را پرداخت و برای باقی مانده، گواهی عدم پرداخت صادر کند.

مستند: ماده ۳ قانون صدور چک با اصلاحات و الحاقات بعدی.

۲. شکایت کیفری؛ دارای مهلت محدود

اگر چک شرایط کیفری داشته باشد، دارنده باید:

• حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک به بانک مراجعه کند؛

• و حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت کیفری خود را مطرح کند.
از دست دادن هرکدام از این مهلت ها، حق شکایت کیفری را از بین می برد؛ البته ممکن است مسیر حقوقی یا اجرایی همچنان قابل استفاده باشد.

مستند: ماده ۱۱ قانون صدور چک.

۳. چه چک هایی معمولا وصف کیفری ندارند؟

در موارد زیر، صدور چک بلامحل معمولا از نظر قانون، جرم صدور چک بلامحل محسوب نمی شود:

• چک سفیدامضا؛

• چک مشروط؛

• چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد؛

• چک بدون تاریخ؛

• چکی که ثابت شود تاریخ واقعی صدور آن پیش از تاریخ درج شده بوده است.

مستند: ماده ۱۳ قانون صدور چک.

۴. درخواست اجراییه بدون تقدیم دادخواست
در صورت وجود شرایط ماده ۲۳، دارنده می تواند با ارائه گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری، از دادگاه صالح درخواست صدور اجراییه کند؛ بدون اینکه ابتدا دادخواست مطالبه وجه تقدیم کند.

این مسیر، در صورتی قابل استفاده است که:

• در متن چک، وصول وجه مشروط نشده باشد؛

• چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد قید نشده باشد؛

• گواهی عدم پرداخت به علت دستور عدم پرداخت موضوع ماده ۱۴ صادر نشده باشد.

پس از ابلاغ اجراییه، صادرکننده معمولا ده روز فرصت دارد که مبلغ را پرداخت کند، با دارنده توافق نماید یا مالی برای اجرای حکم معرفی کند.

مستند: ماده ۲۳ قانون صدور چک.

نکته بسیار مهم:

برای انتخاب بهترین مسیر، صرفا «برگشت خوردن چک»
کافی نیست. باید متن چک، علت درج شده در گواهی عدم پرداخت، تاریخ چک، تاریخ مراجعه به بانک و نوع رابطه مالی طرفین بررسی شود.

گاهی شکایت کیفری به دلیل تضمینی یا مشروط بودن چک امکان پذیر نیست؛ اما مسیر حقوقی یا درخواست اجراییه همچنان قابل بررسی است.

#اقدامات فوری دارنده چک:

۱. دریافت گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری؛

۲. یادداشت دقیق تاریخ چک و تاریخ گواهی عدم پرداخت؛

۳. نگهداری اصل چک و مدارک معامله؛

۴. بررسی امکان شکایت کیفری پیش از پایان مهلت شش ماهه؛

۵. بررسی شرایط صدور اجراییه موضوع ماده ۲۳؛

۶. خودداری از تحویل اصل چک یا امضای رضایت نامه، پیش از دریافت کامل وجه یا تنظیم توافق دقیق.

#جمع بندی:

چک برگشتی فقط یک مسیر ندارد. بسته به شرایط، دارنده ممکن است بتواند از مسیر کیفری، حقوقی یا اجرایی اقدام کند؛ اما مهلت شکایت کیفری محدود است و تاخیر می تواند این امکان را از بین ببرد.