پلتفرم های آموزشی ، زیرساخت قدرت

پلتفرم های آموزشی را دیگر نمی توان صرفا ابزار یا رسانه ای برای انتقال محتوا دانست. این پلتفرم ها به زیرساخت های اجتماعی-فنی تبدیل شده اند که منطق خود را بر زمان، تعامل، ارزشیابی و حتی هویت حرفه ای معلم تحمیل می کنند. آنچه در ظاهر «تسهیل آموزش» نامیده می شود، در لایه های عمیق تر با داده وارگی ، استانداردسازی و نظارت محاسباتی پیوند خورده است. نتیجه آن میشود که معلم، به جای تفسیر موقعیتی برنامه درسی و تصمیم گیری اخلاقی در کلاس، به کارگزاری عملکردی تقلیل می یابد که موفقیت او با شاخص هایی چون تعداد آزمون، نرخ فعالیت و نمرات سنجیده می شود.

این وضعیت را نمی توان تنها با آموزش مهارت های فنی حل کرد. بحران سواد رسانه ای معلمان در عصر پلتفرم ها، پیش از آنکه ناشی از ناتوانی فردی باشد، محصول شکاف میان دو گفتمان است،گفتمان تربیتی که بر ارتباط انسانی، عاطفه و عاملیت معلم تاکید دارد و گفتمان الگوریتمی که کارایی، کمیت و کنترل را مقدس می شمارد. در چنین فضایی، معلمان اغلب با «دوگانگی گفتمانی» مواجه اند، از یک سو به مراقبت اخلاقی فراخوانده می شوند و از سوی دیگر با فشار سامانه های نظارتی برای انطباق کمی روبه رو هستند.

ازاین رو، سیاست گذاری آموزشی باید از رویکرد «آموزش برای استفاده از پلتفرم» فراتر رود و به «تربیت سواد رسانه ای انتقادی» بیندیشد،سوادی که معلم را قادر سازد منطق پنهان الگوریتم، روابط قدرت و پیامدهای ایدئولوژیک پلتفرم را تشخیص دهد. همچنین طراحی مشارکتی پلتفرم ها، حفظ فضای تعامل عاطفی و بازتعریف نظام ارزشیابی معلمان بر مبنای کیفیت تربیتی، نه صرفا داده های کمی، ضروری است. پلتفرم آموزشی اگر با عاملیت معلم هم تکامل یابد، می تواند ابزار بسط یادگیری باشد؛ اما اگر منطق الگوریتمی جای وجدان تربیتی را بگیرد، به زندان داده ها بدل خواهد شد.