ازدواج زودهنگام؛ وقتی کودکی زیر بار تصمیم های بزرگسالان از دست می رود

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

ازدواج زودهنگام؛ وقتی کودکی زیر بار تصمیم های بزرگسالان از دست می رود

ازدواج زودهنگام را نمی توان تنها یک تصمیم خانوادگی یا مسئله ای مربوط به سنت ها دانست. این موضوع با سلامت، آموزش، امنیت، رشد عاطفی و امکان انتخاب آزادانه کودک ارتباط دارد. هنگامی که کودکی وارد رابطه ای با مسئولیت های سنگین بزرگسالی می شود، ممکن است فرصت ادامه تحصیل، ارتباط با همسالان، رشد مستقل و تصمیم گیری درباره آینده خود را از دست بدهد. در بسیاری از موارد، فشارهای اقتصادی، نابرابری جنسیتی، نگرانی های خانوادگی یا تصور نادرست از حفظ آبرو در شکل گیری چنین تصمیم هایی نقش دارند.

کنوانسیون حقوق کودک در مواد مختلف خود بر مصلحت کودک، حمایت در برابر خشونت، حق سلامت، آموزش و حفاظت از بهره کشی تاکید می کند. بررسی ازدواج زودهنگام باید در پرتو این حقوق و همچنین سایر قواعد حقوقی مرتبط با سن ازدواج و رضایت انجام شود. مهم است که از ساده سازی مسئله پرهیز کنیم: وضعیت حقوقی سن ازدواج در کشورها متفاوت است و نمی توان بدون توجه به قوانین داخلی و تعهدات بین المللی هر کشور، یک حکم حقوقی یکسان درباره همه موقعیت ها صادر کرد. بااین حال، از منظر حقوق کودک، هر تصمیمی که زندگی او را به طور بنیادی تغییر می دهد، باید با توجه جدی به امنیت، رشد، مصلحت و امکان واقعی بیان خواسته هایش بررسی شود.

مقابله با ازدواج زودهنگام تنها با ممنوعیت قانونی یا سرزنش خانواده ها به نتیجه نمی رسد. آموزش عمومی، حمایت اقتصادی از خانواده های آسیب پذیر، دسترسی دختران و پسران به آموزش و خدمات حمایتی و مقابله با فشارهای اجتماعی نیز اهمیت دارند. کودکی که در شرایط فقر یا ناامنی زندگی می کند، ممکن است امکان انتخاب محدودی داشته باشد؛ بنابراین، حمایت موثر باید گزینه های امن و واقعی پیش روی او قرار دهد. هیچ کودکی نباید به دلیل دشواری های اقتصادی خانواده یا نگرانی از قضاوت دیگران، ناچار به پذیرش مسئولیت هایی شود که با رشد و امنیت او ناسازگارند. آینده کودک باید با مشارکت و توجه به حقوق او شکل بگیرد، نه با تصمیم هایی که بدون شنیدن صدایش درباره تمام زندگی اش گرفته می شوند.

---