حق بر فراموش شدن و حمایت از کودکان در فضای مجازی در پرتو رای تاریخی دیوان دادگستری اتحادیه اروپا علیه گوگل

تحولات فناوری های دیجیتال، مفهوم حریم خصوصی و کرامت انسانی را در عرصه حقوق بشر دگرگون ساخته و ضرورت بازتعریف «حق بر فراموش شدن» را پدید آورده است. این حق، به ویژه برای کودکان که نخستین نسل شهروندان دیجیتال به شمار می روند، به معنای توانایی کنترل بر داده های شخصی و رهایی از گذشته ای ناخواسته است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی تطبیقی و با تمرکز بر رای تاریخی دیوان دادگستری اتحادیه اروپا در پرونده Google Spain (۲۰۱۴)، به بررسی مبانی فلسفی، اخلاقی و حقوقی این حق و ظرفیت های آن در حمایت از کودکان در فضای مجازی می پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا و چگونه می توان «حق بر فراموش شدن» را در پرتو منافع عالیه کودک به گونه ای اعمال کرد که میان آزادی بیان و کرامت انسانی توازن برقرار شود؟ یافته ها نشان می دهد که رای دیوان، با شناسایی مسئولیت موتورهای جست وجو در حذف داده های زیان بار یا نامتناسب، مبنایی هنجاری برای گسترش حمایت از کودکان فراهم آورده است. در پرتو تفسیر جدید ماده ۱۶ کنوانسیون حقوق کودک و نظر تفسیری شماره ۲۵ کمیته حقوق کودک، این حق نه صرفا ابزار حذف داده ها بلکه سازوکاری برای تضمین حق کودک بر کرامت، رشد سالم و آینده ای آزاد از خاطرات دیجیتال تحمیلی است. مقاله نتیجه می گیرد که تحقق عملی این حق مستلزم ایجاد چارچوب های الزام آور بین المللی، مسئولیت پذیری پلتفرم ها و سازوکارهای شفاف برای اعمال اراده کودک در حذف داده های مربوط به خویش است.

کلیدواژه ها:

حق بر فراموش شدن ، کودکان ، کرامت انسانی ، فضای مجازی ، رای گوگل اسپانیا ، حقوق کودک