تضاد موجودیت انسان

1 مهر 1405 - خواندن 3 دقیقه - 11 بازدید

تضاد موجودیت انسان

[رالف اوستین][1]

بعضی نویسندگان صوفی برآنند تا بین مفهوم وحدت وجود[2] و وحدت شهود،[3] که یکتایی دریافت است، تفاوت قائل شوند. اینان به تنش مهمی توجه دارند که در تجربه انسان بین دریافت و وجود چشمگیر است؛ یعنی بین فاعل[4] و مفعول[5] و بین عالم[6] و معلوم[7]. اما ابن عربی واضع چنین تفاوت واژگانی نبوده و قصدی جز وحدت وجود نداشته است. پس به نظر او وحدت، هم به معنای وحدت وجود و هم به معنای وحدت شهود است، که آن را در اتحاد کامل و کمال وحدت «الحق»[8] القا می کند. و این به آن علت است که ریشه لغوی وجد حامل هر دومفهوم است[9] ابن عربی به جای این واژه الحق، کلمه الله را به کار نمی برد، زیرا سخن در مورد الوهیت آنچنان که در کتابش مشهود است، دلالت ضمنی بر چیزی هم دارد که غیر از الوهیت است. از این رو، [وجود] افتراق، قطبیت (تقابل)، تنش و در غایت تضاد را نشان می دهد؛ زیرا طبعا تجربه افتراق و تقابل جنبه ای اجتناب ناپذیر از کلیت کمال حق است و چون انسان، به وضوح جزئی از آن جنبه می باشد، ابن عربی ضرورتا وقت زیادی را مصروف نوشتن معانی ضمنی عالم کبیر[10] و عالم صغیر[11] آن جنبه های حق می کند که عبارتند از الوهیت[12] و غیر الوهیت،[13] قیومی یا جوهری[14]، و حدوثی یا عرضی[15] ، موجود و عدم، ،[16] و . . . اما به طور مستمر، از این ملاحظاتی که ماهیت افتراقی دارند مدام به مفهوم موکد مسجل و اعظم حقیقت کلی بر می گردد،

***

[یزدانپناه عسکری]

تضاد موجودیت انسان، به وضوح در دریافت و ادراک است. آدمی دریافت ناشناخته جوهری را می خواهد و همزمان از آن فرار می کند، چونکه رکود و عادت های شناخته شده عرضی را دوست دارد.

----------------------------------------------------------------------------

[1] - چکیده فصوص الحکم ، تفکرات زمینه های تاریخی و زندگی نامه ابن عربی ، نوشته رالف اوستین ، ترجمه و تحقیق حسین مریدی قم : کتاب طه 1384 صفحه 71

[2] - the Oneness of Being

[3] - the Oneness of Perception

[4] - subject

[5] - object

[6] - the knower

[7] - the object of knowledge

[8] - the Reality

[9] - نک. لین، واژه نامه عربی- انگلیسی، مقاله وجد.

Lane’s Arabic-English Lexicon, art. Wajada

[10] - macrocosmic