نقش بلاکچین در شخصی سازی آموزش بیمار در اورژانس؛ از آموزش عمومی تا آموزش متناسب با نیاز بیمار

آموزش بیمار یکی از مهم ترین بخش های مراقبت در اورژانس است. بیمار پس از دریافت خدمات درمانی، معمولا با مجموعه ای از توصیه ها درباره داروها، مراقبت در منزل، علائم هشدار و زمان مراجعه مجدد از بیمارستان خارج می شود. با این حال، همه بیماران نیاز آموزشی یکسانی ندارند.

سن، سطح سواد سلامت، نوع بیماری، تجربه های قبلی، شرایط خانوادگی، توانایی یادگیری و حتی میزان اضطراب بیمار می تواند بر میزان درک و استفاده او از آموزش های پزشکی تاثیر بگذارد.

به همین دلیل، حرکت از آموزش یکسان برای همه بیماران به سمت آموزش شخصی سازی شده اهمیت زیادی دارد. در این میان، بلاکچین می تواند به عنوان یکی از فناوری های پشتیبان، امکان ایجاد سابقه ای قابل اعتماد از نیازها و آموزش های دریافت شده بیمار را فراهم کند.

آموزش یکسان برای همه بیماران کافی نیست

فرض کنیم دو بیمار با یک تشخیص مشابه وارد اورژانس شوند. ممکن است هر دو به یک آموزش پایه نیاز داشته باشند، اما شرایط آنها کاملا متفاوت باشد.

برای مثال، یک بیمار ممکن است قبلا چندین بار آموزش استفاده از داروی خود را دریافت کرده باشد و بیمار دیگر برای نخستین بار با آن دارو مواجه شده باشد.

همچنین ممکن است یکی از بیماران توانایی بالاتری در درک مطالب پزشکی داشته باشد و دیگری به توضیحات ساده تر، تصاویر آموزشی یا تکرار مطالب نیاز داشته باشد.

بنابراین، آموزش موثر الزاما به معنای ارائه اطلاعات بیشتر نیست؛ بلکه به معنای ارائه اطلاعات درست، در زمان مناسب و متناسب با نیاز فرد است.

بلاکچین چگونه می تواند به شخصی سازی آموزش کمک کند؟

بلاکچین را می توان در این مدل به عنوان یک لایه ثبت و اعتماد در نظر گرفت.

برای هر بیمار می توان سابقه ای از رویدادهای آموزشی ایجاد کرد. این سابقه می تواند نشان دهد که بیمار در گذشته چه آموزش هایی دریافت کرده و کدام بخش ها نیازمند تکرار یا تکمیل هستند.

برای مثال، سابقه آموزشی ممکن است نشان دهد:

• آموزش دارویی قبلا ارائه شده است؛
• بیمار نیاز به آموزش مجدد دارد؛
• آموزش درباره مراقبت در منزل دریافت شده است؛
• بیمار یا همراه او دریافت آموزش را تایید کرده است؛
• یک موضوع خاص در مراجعات قبلی نیز مورد تاکید بوده است.

البته اطلاعات حساس پزشکی نباید بدون کنترل مناسب روی یک شبکه عمومی قرار گیرد. در یک معماری مناسب، می توان اطلاعات اصلی را در سامانه سلامت نگهداری کرد و از بلاکچین برای ثبت سوابق، تایید صحت داده ها و مدیریت دسترسی استفاده کرد.

ایجاد پروفایل آموزشی برای بیمار

یکی از ایده های قابل بررسی، ایجاد یک پروفایل آموزشی برای هر بیمار است.

این پروفایل الزاما شامل تمام اطلاعات پزشکی فرد نیست؛ بلکه می تواند بر نیازهای آموزشی او تمرکز داشته باشد.

برای مثال، در پرونده آموزشی یک بیمار می توان مشخص کرد:

موضوع بیماری: دیابت
آموزش دریافت شده: کنترل قند خون
وضعیت: آموزش اولیه انجام شده
نیاز احتمالی: آموزش مجدد درباره علائم هشدار
روش مناسب آموزش: توضیح ساده + محتوای تصویری
پیگیری: توصیه به ادامه آموزش در مرکز درمانی

چنین ساختاری به کادر درمان کمک می کند تا آموزش را از یک فعالیت عمومی به یک فرایند مستمر تبدیل کند.

اهمیت این موضوع در اورژانس

اورژانس محیطی متفاوت با بسیاری از بخش های بیمارستان است. زمان محدود است و بیمار ممکن است در شرایط جسمی یا روانی نامناسبی قرار داشته باشد.

در چنین شرایطی، ارائه حجم زیادی از اطلاعات ممکن است کارایی لازم را نداشته باشد.

اگر سابقه آموزشی بیمار در دسترس باشد، کادر درمان می تواند سریع تر تشخیص دهد که چه اطلاعاتی برای بیمار ضروری تر است.

برای مثال، اگر بیماری قبلا درباره مصرف دارو آموزش دیده اما درباره علائم هشدار بیماری آموزش کافی دریافت نکرده باشد، آموزش می تواند بیشتر روی همان بخش متمرکز شود.

در نتیجه، هدف از فناوری، افزایش حجم آموزش نیست؛ بلکه افزایش ارتباط آموزش با نیاز واقعی بیمار است.

نقش پرستار در شخصی سازی آموزش

شخصی سازی آموزش بدون نقش پرستار و ارتباط انسانی امکان پذیر نیست.

بلاکچین نمی تواند تشخیص دهد که بیمار دقیقا چه چیزی را درک کرده یا چه احساسی دارد. این موارد همچنان نیازمند ارزیابی انسانی هستند.

پرستار می تواند با گفت وگو با بیمار، سطح درک او را ارزیابی کند و سپس اطلاعات آموزشی را ثبت نماید.

برای مثال، ممکن است یک بیمار از نظر اطلاعات پزشکی آگاهی مناسبی داشته باشد، اما همراه او نیازمند آموزش بیشتری باشد.

در چنین شرایطی، سابقه آموزشی می تواند به عنوان یک ابزار کمکی در اختیار پرستار قرار گیرد، نه جایگزین قضاوت حرفه ای او.

شخصی سازی برای گروه های مختلف بیماران

یکی از کاربردهای مهم این مدل می تواند توجه به تفاوت گروه های مختلف بیماران باشد.

سالمندان

ممکن است به آموزش ساده تر، تکرار مطالب یا استفاده از محتوای تصویری نیاز داشته باشند.

بیماران مبتلا به بیماری های مزمن

این افراد معمولا به آموزش مستمر نیاز دارند و ممکن است بارها به مراکز درمانی مراجعه کنند. سابقه آموزشی می تواند از تکرار بی هدف آموزش جلوگیری کند.

کودکان

در مورد کودکان، آموزش باید متناسب با سن کودک و همچنین والدین یا مراقب او طراحی شود.

بیماران با مراجعه مکرر به اورژانس

در این گروه، شناخت سابقه آموزش اهمیت بیشتری پیدا می کند؛ زیرا می توان بررسی کرد که کدام آموزش ها قبلا ارائه شده و کدام موضوعات همچنان نیازمند توجه هستند.

جلوگیری از تکرار آموزش و ایجاد تداوم

یکی از مشکلات احتمالی در سیستم های درمانی، قطع شدن اطلاعات هنگام انتقال بیمار از یک مرکز به مرکز دیگر است.

ممکن است بیماری در یک بیمارستان آموزش خاصی دریافت کند و در مراجعه بعدی، کارکنان مرکز درمانی دوم از آن اطلاع نداشته باشند.

اگر سوابق آموزشی با استاندارد مناسب و با رعایت مجوزهای دسترسی ثبت شوند، می توان امکان مشاهده سابقه مرتبط را برای افراد مجاز فراهم کرد.

این موضوع می تواند به ایجاد نوعی زنجیره آموزشی کمک کند؛ یعنی آموزش بیمار از یک مراجعه به مراجعه بعدی متصل باقی بماند.

چالش های اجرای ایده

استفاده از بلاکچین در آموزش بیمار بدون چالش نیست.

مهم ترین چالش ها عبارت اند از:

حریم خصوصی: اطلاعات سلامت باید با بالاترین سطح حفاظت مدیریت شود.

استانداردسازی: بیمارستان ها باید از استانداردهای مشترک برای ثبت اطلاعات آموزشی استفاده کنند.

سهولت استفاده: ثبت اطلاعات نباید بار کاری غیرضروری برای پرستاران ایجاد کند.

هزینه و زیرساخت: اجرای سامانه های جدید نیازمند زیرساخت فنی و سرمایه گذاری است.

آموزش کارکنان: کارکنان باید نحوه استفاده صحیح از سیستم را یاد بگیرند.

بنابراین، موفقیت این ایده صرفا به انتخاب فناوری وابسته نیست و به طراحی مناسب فرایندهای بالینی نیز نیاز دارد.

یک سناریوی عملی

فرض کنیم بیماری مبتلا به آسم در طول یک سال چند بار به اورژانس مراجعه کرده است.

در اولین مراجعه، نحوه استفاده از اسپری به او آموزش داده می شود. در مراجعه دوم مشخص می شود که بیمار هنوز در استفاده صحیح از اسپری مشکل دارد.

این موضوع در سابقه آموزشی ثبت می شود.

در مراجعه سوم، پرستار می تواند قبل از ارائه آموزش جدید، سابقه را بررسی کند و آموزش استفاده از اسپری را با روش مناسب تری تکرار کند.

در این حالت، فناوری باعث نشده است که پرستار کمتر با بیمار صحبت کند؛ بلکه اطلاعات قبلی به او کمک کرده است تا آموزش هدفمندتری ارائه دهد.

نتیجه گیری

شخصی سازی آموزش بیمار می تواند یکی از گام های مهم در بهبود کیفیت آموزش در اورژانس باشد. هر بیمار نیازهای آموزشی یکسانی ندارد و سابقه آموزش های قبلی می تواند در تعیین نیازهای آموزشی بعدی موثر باشد.

بلاکچین می تواند با ایجاد بستری برای ثبت قابل اعتماد و قابل پیگیری سوابق آموزشی، به شکل گیری این فرایند کمک کند. در این مدل، فناوری جایگزین پرستار یا ارتباط انسانی نمی شود؛ بلکه اطلاعات مورد نیاز را برای تصمیم گیری آموزشی بهتر در اختیار تیم درمان قرار می دهد.

در صورت طراحی صحیح، ترکیب بلاکچین، پرونده الکترونیک سلامت و آموزش حرفه ای پرستاران می تواند مسیر آموزش بیمار را از یک فعالیت مقطعی در اورژانس به یک فرایند پیوسته و شخصی سازی شده تبدیل کند؛ فرایندی که از اورژانس آغاز می شود و می تواند تا منزل و مراجعات بعدی بیمار ادامه پیدا کند.

محمد جواد اعصامی

کارشناس پرستاری و پژوهشگر حوزه سلامت