تسویه ارزی، کلید اعتماد به صندوق های ارزی است

یک کارشناس پولی تصریح کرد: صندوق های درآمد ثابت ارزی با هدف جذب ارزهای راکد و هدایت آن به فعالیت های مولد راه اندازی شده اند اما نحوه تسویه و تحقق سود ارزی چالش اصلی اعتماد به این ابزار است.
به گزارش خبرنگار مهر، راه اندازی صندوق های درآمد ثابت ارزی به عنوان یکی از ابزارهای جدید بازار سرمایه، با هدف جذب ارزهای غیرمولد و هدایت منابع ارزی به سمت فعالیت های مولد، پرسش هایی درباره سازوکار فعالیت، نحوه تسویه، میزان بازدهی، ریسک های اعتباری و ارزی و همچنین اثرگذاری این صندوق ها بر بازار سهام و نرخ ارز ایجاد کرده است. مهم ترین مسئله در این میان، میزان اعتماد سرمایه گذاران به ثبات مقررات و نحوه ایفای تعهدات ارزی این صندوق هاست؛ موضوعی که می تواند بر میزان استقبال از این ابزار جدید اثرگذار باشد.

سید رضا راستی الحسینی، کارشناس پولی و بانکی، معتقد است صندوق های درآمد ثابت ارزی در صورت اجرای صحیح می توانند بخشی از ارزهای راکد را به سمت فعالیت های مولد هدایت کنند، اما تحقق نرخ های سود ارزی بالا، نحوه ایفای تعهدات در زمان ابطال و عبور از بی اعتمادی ناشی از تجربه گذشته سپرده های ارزی، از مهم ترین چالش های این ابزار است.

به گفته وی، اثر این صندوق ها بر بازار ارز نیز دوگانه است و بسته به میزان اعتماد عمومی و نحوه تامین منابع برای ورود به صندوق ها، می تواند به کاهش یا افزایش تقاضا در بازار آزاد ارز منجر شود.

در ادامه مشروح گفت وگوی خبرنگار مهر با این کارشناس پولی و بانکی درباره ماهیت صندوق های درآمد ثابت ارزی، ریسک های پیش روی آن، اثرگذاری بر بازار سرمایه و نرخ ارز را می خوانید:

ماهیت و سازوکار عملکردی صندوق های درآمد ثابت ارزی چیست؟
صندوق های درآمد ثابت ارزی ابزارهای نوینی هستند که تحت نظارت مشترک سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی با هدف جذب ارزهای غیرمولد، اسکناس ها و حواله های ارزی راه اندازی می شوند. تمامی فرآیندهای صدور و ابطال واحدهای این صندوق ها به صورت ارزی انجام می گیرد و هیچ گونه تبدیل اجباری به ریال در مراحل عملیاتی آن وجود ندارد. بر اساس ضوابط تعیین شده، ارزش هر واحد سرمایه گذاری ۱۰ دلار، حداقل ورود ۱۰۰ دلار و سقف تملک برای هر شخص حقیقی یا حقوقی حداکثر ۵ درصد از کل ارزش صندوق است. منابع این صندوق ها صرفا در ابزارهای بدهی ارزی، اوراق مرابحه ارزی پروژه های صادرات محور و سپرده های ارزی نزد شبکه بانکی سرمایه گذاری می شود.

مهم ترین چالش های عملیاتی و ریسک های پیش روی این صندوق ها چیست؟
بزرگ ترین چالش این ابزار، چگونگی تحقق نرخ سودهای مطرح شده در حدود ۸ تا ۱۲ درصد ارزی است. در شرایط تحریمی و عدم دسترسی به بازارهای مالی بین المللی، چنین نرخ هایی در مقایسه با استاندارد جهانی سودهای ارزی، بسیار بالا ارزیابی می شود. این چالش می تواند ناشی از ریسک اعتباری طرح های زیرساختی، ریسک نکول ناشی از عدم تحقق درآمدهای ارزی شرکت های صادرات محور و ریسک عدم ایفای تعهدات ارزی در زمان ابطال واحدها باشد. در صورت بروز هرگونه ناترازی مالی، احتمال فشار بر منابع بانک مرکزی برای تضمین اصل و سود یا تغییر اجباری نحوه تسویه از ارزی به ریالی وجود خواهد داشت.

آیا موفقیت صندوق های کالایی مانند طلا و نقره می تواند حافظه منفی سپرده های ارزی گذشته را ترمیم و موجب استقبال عمومی شود؟
اگرچه تجربه صندوق های طلا و کالایی به دلیل شفافیت در قیمت گذاری و نقدشوندگی بالا موفق بوده است، اما ترمیم حافظه تاریخی سرمایه گذاران درباره دارایی های ارزی مستلزم اثبات پایداری مقررات است. در دوره های گذشته، مداخله های دستوری و تغییر نحوه تسویه سپرده های ارزی بانکی از اسکناس به ریال، بی اعتمادی عمیقی ایجاد کرده است. بنابراین، صرف شبیه سازی ساختار صندوق های کالایی کافی نیست؛ بلکه تضمین حقوقی کامل و ایفای تعهدات به صورت ارز فیزیکی در زمان ابطال، تعیین کننده اصلی میزان استقبال عمومی خواهد بود.

رونق این صندوق ها چه تاثیری بر بازار سهام و سایر صندوق ها (درآمد ثابت ریالی و کالایی) خواهد گذاشت؟
ورود این ابزار می تواند منجر به جابه جایی و تغییر ترکیب دارایی ها در بازار سرمایه شود. در صورت جلب اعتماد عمومی، بخشی از منابع صندوق های درآمد ثابت ریالی به دلیل وجود تورم و ریسک کاهش ارزش پول ملی، به سمت صندوق های ارزی حرکت خواهد کرد که این امر فشار بر نرخ بهره ریالی را افزایش می دهد. بر روی بازار سهام، اثر دوگانه ای متصور است؛ از یک سو رقابت برای جذب نقدینگی می تواند بازار سهام را در کوتاه مدت دچار کمبود تقاضا کند، اما از سوی دیگر، تامین مالی پروژه های صادرات محور پتروشیمی و معدنی از طریق این صندوق ها، پایداری عملیاتی شرکت های بورسی را در بلندمدت بهبود می بخشد. همچنین صندوق های طلا و نقره به عنوان رقیب مستقیم، بخشی از سهم خود را در مدیریت پوشش ریسک به این ابزار جدید واگذار خواهند کرد.

آیا توسعه این صندوق ها قادر به کاهش التهاب و کنترل نرخ در بازار آزاد ارز خواهد بود؟
تاثیر این ابزار بر بازار ارز مشروط و دارای تیغ دوکاره است. در سناریوی مثبت، چنانچه این صندوق ها موفق به جلب اعتماد دارندگان ارزهای خانگی (برآورد بیش از ۲۰ میلیارد دلار اسکناس راکد) شوند و بازدهی واقعی ارزی محقق گردد، تقاضای احتیاطی برای خرید اسکناس فیزیکی تضعیف شده و دارایی های بلوکه شده به چرخه مولد تزریق می شوند که پیامد مستقیم آن فروکش التهاب مقطعی در بازار آزاد خواهد بود.
اما در نقطه مقابل، اگر اعتماد کافی جلب نشود یا ابهامی در تسویه ارزی پدید آید، تقاضای ایجادشده برای ورود به صندوق می تواند از محل ریال به بازار غیررسمی سرریز کند؛ بدین صورت که افراد برای بهره مندی از سود دلاری، ریال خود را در بازار آزاد به دلار تبدیل کنند تا وارد صندوق شوند. در این حالت، نه تنها التهاب کاهش نمی یابد، بلکه خود صندوق به پیشران تقاضای نقدی در بازار آزاد و انباشت تعهدات پرریسک ارزی بدل خواهد شد.

گفت و گو خبری با خبرگزاری مهر
مورخ ۳۰ ۶ ۱۴۰۵
https://www.mehrnews.com/news/6953910