حق هدایت استفاده از دارایی چیست؟

استاندارد حسابداری شماره ۴۴
لازم الاجرا از ابتدای سال 1405
 
حق هدایت استفاده از دارایی چیست؟
رکن دوم کنترل، حق هدایت استفاده است. مشتری زمانی حق هدایت استفاده از دارایی را دارد که بتواند درباره هدف و چگونگی استفاده از دارایی تصمیم بگیرد.یعنی مشتری بتواند تعیین کند دارایی برای چه استفاده شود، چه زمانی استفاده شود، کجا استفاده شود، چه چیزی تولید کند، یا اصلا استفاده شود یا نه.اما همه تصمیم ها حق هدایت استفاده نیستند. تصمیمات مربوط به نگهداری، تعمیرات یا عملیات روزمره معمولا به تنهایی کافی نیستند. مثلا اینکه چه کسی دستگاه را سرویس کند یا چگونه نگهداری شود، معمولا حق هدایت هدف و چگونگی استفاده محسوب نمی شود.البته یک استثنا وجود دارد: اگر تصمیمات مهم درباره هدف و چگونگی استفاده از دارایی از قبل تعیین شده باشد، در این صورت اگر مشتری حق استفاده عملیاتی از دارایی را داشته باشد و عرضه کننده نتواند دستورالعمل های عملیاتی او را تغییر دهد، ممکن است مشتری حق هدایت استفاده داشته باشد.
همچنین اگر مشتری دارایی یا ابعاد خاصی از آن را طوری طراحی کرده باشد که هدف و چگونگی استفاده از دارایی از ابتدا تعیین شده باشد، ممکن است حق هدایت استفاده برای مشتری وجود داشته باشد.
 حق حمایتی عرضه کننده
گاهی قرارداد محدودیت هایی دارد؛ مثلا:
حداکثر میزان استفاده از دارایی؛
محدودیت مکانی یا زمانی؛
الزام به رعایت دستورالعمل های ایمنی؛
الزام به رعایت قوانین و مقررات؛
الزام به اطلاع رسانی درباره تغییر نحوه استفاده.
این موارد معمولا حق حمایتی هستند. حق حمایتی برای حفاظت از دارایی، کارکنان، منافع عرضه کننده یا رعایت قانون گذاشته می شود. این حقوق معمولا فقط دامنه استفاده مشتری را مشخص می کنند و به تنهایی مانع کنترل مشتری بر استفاده از دارایی نمی شوند.مثلا اگر مشتری یک خودرو را اجاره کند و قرارداد بگوید نباید خارج از کشور از آن استفاده کند، این محدودیت لزوما باعث نمی شود اجاره وجود نداشته باشد. این فقط دامنه حق استفاده را محدود کرده است.