A Comparative Study of the Origin and Expansion of the Double-Entry Accounting System: From Ancient Iranian Civilizations to the Italian Renaissance

حسابداری همواره جزو عناصر کلیدی اداره اقتصادی تمدن ها بوده است. آثار باستان شناسی از تمدن عیلام، هخامنشی و ساسانی نشان می دهد که ایرانیان از هزاره سوم پیش از میلاد سامانه هایی برای ثبت و کنترل دادوستدهای مالی ابداع کرده بودند (۲۰۱۴, Koch). با وجود این پیشگامی، شکل گیری نظام حسابداری دوبل به عنوان نقطه عطف بنیادین، در قرن پانزدهم میلادی و توسط لوکا پاچیولی در ایتالیا صورت گرفت؛ به طوری که برای نخستین بار مفاهیم “بدهکار” و “بستانکار” و ثبت دوطرفه با ساختار نظام مند در کتاب “Summa de Arithmetica" تبیین شد (Sangster ۲۰۱۶). یافته های این پژوهش بیانگر آن است که اگرچه ایران باستان از منظر قدمت حسابداری و ابزارهای مالی از تمدن های اروپایی پیشتر بوده است اما صورت بندی علمی و جهانی نظام حسابداری دوبل مرهون تلاش اندیشمندان رنسانس ایتالیا می باشد. این مقایسه تاریخی کمک می کند تا سیر تکامل دانش حسابداری با رویکرد دقیق تری تحلیل شود.

کلیدواژه ها:

حسابداری دوبل ، تمدن ایران باستان ، لوکا پاچیولی ، تاریخ حسابداری ، رنسانس ایتالیا