استانداردهای حسابداری ۴۴

استاندارد حسابداری شماره ۴۴
لازم الاجرا از ابتدای سال 1405
 
 
تفکیک اجزای قرارداد طبق الزامات استاندارد 44
پس از آنکه مشخص شد قرارداد دربردارنده اجاره است، باید بررسی شود آیا قرارداد فقط یک جزء اجاره دارد یا شامل چند جزء اجاره و غیر اجاره ای است. این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مابه ازای قرارداد باید میان اجزای شناسایی شده تخصیص یابد و هر جزء مطابق استاندارد مربوط حسابداری شود.برای مثال، قرارداد اجاره یک دستگاه ممکن است هم زمان شامل این موارد باشد: حق استفاده از دستگاه؛ حق استفاده از یک خودروی حمل؛ خدمات تعمیر و نگهداری؛ آموزش کارکنان؛ هزینه های اداری اجاره دهنده. همه این موارد الزاما اجزای جداگانه نیستند.
مفهوم جزء اجاره جداگانه
هر حق استفاده از یک دارایی پایه در صورتی یک جزء اجاره جداگانه است که هر دو شرط زیر هم زمان برقرار باشد:
اجاره کننده بتواند از آن دارایی، به تنهایی یا همراه منابعی که به سهولت در دسترس است، منتفع شود؛
دارایی با سایر دارایی های قرارداد وابستگی یا ارتباط بسیار زیادی نداشته باشد.
بنابراین، برقرار بودن فقط یکی از این دو شرط کافی نیست.
شرط اول: امکان انتفاع از دارایی
اجاره کننده باید بتواند از دارایی پایه به تنهایی؛ یا همراه با منابع دیگری که به سهولت در دسترس اوست، منفعت اقتصادی کسب کند. منظور این نیست که دارایی الزاما باید بدون هیچ منبع دیگری قابل استفاده باشد. بسیاری از دارایی ها برای کارکردن به برق، مواد اولیه، نیروی انسانی، نرم افزار یا خدمات نگهداری نیاز دارند. اگر این منابع به سهولت قابل تهیه باشند، شرط اول همچنان برقرار است.
منابع به سهولت در دسترس
یک منبع در دو حالت به سهولت در دسترس محسوب می شود که اجاره دهنده یا عرضه کنندگان دیگر آن را جداگانه می فروشند یا اجاره می دهند؛ و اجاره کننده قبلا آن را به دست آورده و در اختیار دارد.
شرط دوم: نبود وابستگی یا ارتباط بسیار زیاد
حتی اگر اجاره کننده بتواند از یک دارایی منتفع شود، باید بررسی شود که آن دارایی با سایر دارایی های قرارداد وابستگی یا ارتباط بسیار زیادی دارد یا خیر. یکی از آزمون های مناسب پرسیدن این سوال است:
اگر اجاره کننده آن دارایی را اجاره نمی کرد، آیا حق یا توانایی او برای استفاده از سایر دارایی های قرارداد به طور عمده تحت تاثیر قرار می گرفت؟
اگر پاسخ منفی باشد، این موضوع نشانه استقلال دارایی است. اگر حذف یک دارایی باعث شود سایر دارایی ها عملا فاقد کاربرد یا ارزش شوند، احتمالا وابستگی بسیار زیادی وجود دارد.