آموزش «تاب آوری در محیط های نظامی» با تدریس بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران

_{آموزش «تاب آوری در محیط های نظامی» با تدریس بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران}

برگزاری کارگاه آموزشی «تاب آوری در محیط های نظامی» برای کارکنان وظیفه و کادر نیروی دریایی ستاد بندرانزلی

کارگاه آموزشی «تاب آوری در محیط های نظامی» با هدف ارتقای انعطاف پذیری روان شناختی، پیشگیری از فرسایش روانی و تقویت ظرفیت های فردی و سازمانی نیروهای نظامی، روز هفدهم شهریورماه ۱۴۰۵ برای جمعی از کارکنان وظیفه و کادر نیروی دریایی ستاد بندرانزلی برگزار شد.

مدرس این کارگاه یک روزه، دکتر جواد طلسچی یکتا، مددکار اجتماعی و بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران بود که در این برنامه به تبیین ابعاد کاربردی تاب آوری در محیط های نظامی و نقش آن در حفظ آمادگی روانی نیروها پرداخت.

تاب آوری روان شناختی؛ مکمل توانمندی های فیزیولوژیک و رزمی

در این کارگاه تاکید شد که در کنار افزایش توانمندی های جسمانی، فیزیولوژیک و رزمی نیروهای نظامی، توجه به آمادگی روان شناختی و ظرفیت سازگاری با فشارهای مستمر نیز از اهمیت بنیادین برخوردار است.

محیط های نظامی، به ویژه محیط های پادگانی، به دلیل برخورداری از ویژگی هایی همچون انضباط سازمانی، محدودیت های محیطی، فشارهای عملکردی، مسئولیت پذیری بالا، دوری از خانواده، تغییر شرایط روزمره و مواجهه احتمالی با موقعیت های بحرانی، نیازمند رویکردی نظام مند به موضوع تاب آوری هستند.

از این منظر، تاب آوری به معنای حذف فشار و دشواری نیست؛ بلکه به معنای توانایی حفظ کارکرد موثر، تنظیم هیجانات، تصمیم گیری مناسب و بازگشت سازگارانه به وضعیت تعادل پس از مواجهه با فشار و بحران است.

مولفه های اساسی تاب آوری در محیط های پادگانی

در بخش اصلی این کارگاه، مجموعه ای از مولفه های مهم تاب آوری نیروهای نظامی مورد توجه قرار گرفت که مهم ترین آنها عبارت اند از:

۱. تنظیم هیجانی و مدیریت استرس
توانایی شناسایی و مدیریت هیجانات، کنترل واکنش های تکانشی و استفاده از روش های سالم برای کاهش تنش، یکی از پایه های مهم تاب آوری در محیط های پرتنش نظامی است.

۲. انعطاف پذیری شناختی
توانایی بازنگری در شیوه تفکر، سازگاری با تغییر شرایط و پرهیز از گرفتار شدن در الگوهای فکری منفی، به نیروها کمک می کند در شرایط دشوار تصمیم های واقع بینانه تری اتخاذ کنند.

۳. خودتنظیمی و خودکنترلی
توانایی مدیریت رفتار، هیجان و واکنش های فردی در شرایط فشار، نقش مهمی در حفظ عملکرد حرفه ای و جلوگیری از تشدید تعارض های فردی و گروهی دارد.

۴. احساس کفایت و خودکارآمدی
باور فرد به توانایی خود برای مواجهه موثر با مشکلات، یکی از منابع مهم مقاومت روان شناختی محسوب می شود. آموزش مهارت و تجربه موفقیت های تدریجی می تواند این ظرفیت را تقویت کند.

۵. معنا، هدفمندی و هویت حرفه ای
داشتن درک روشن از هدف، مسئولیت و معنای نقش حرفه ای می تواند به نیروها در تحمل فشارهای کوتاه مدت و بلندمدت کمک کرده و از احساس بی معنایی و فرسودگی جلوگیری کند.

۶. حمایت اجتماعی و همبستگی گروهی
وجود روابط سالم و حمایتگر میان همکاران، فرماندهان و نیروهای وظیفه، از مهم ترین منابع تاب آوری در محیط های سازمانی است. احساس تعلق به گروه می تواند در کاهش انزوا و افزایش ظرفیت مقابله ای موثر باشد.

۷. مهارت حل مسئله و تصمیم گیری
آموزش روش های حل مسئله، اولویت بندی، ارزیابی موقعیت و تصمیم گیری تحت فشار، بخشی مهم از آمادگی روانی نیروهای نظامی محسوب می شود.

۸. مراقبت از خود و سبک زندگی سالم
خواب کافی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، استراحت موثر و رعایت اصول بهداشت روان، در کنار آموزش های تخصصی و آمادگی جسمانی، از عوامل مهم حفظ ظرفیت روانی نیروهاست.

۹. ارتباط موثر و مدیریت تعارض
توانایی برقراری ارتباط محترمانه و موثر، شنیدن فعال، بیان مناسب نیازها و مدیریت تعارض های بین فردی می تواند از انباشت فشارهای روانی و شکل گیری تعارض های فرساینده جلوگیری کند.

۱۰. مهارت بازگشت از فشار و تجربه های دشوار
یکی از ابعاد کلیدی تاب آوری، توانایی بازیابی پس از یک تجربه دشوار است. در این نگاه، فشار روانی لزوما به معنای آسیب پایدار نیست؛ چگونگی پردازش تجربه و دسترسی به منابع حمایتی و مهارتی، در پیامدهای آن نقش تعیین کننده دارد.

پیشگیری از فرسایش روانی؛ رویکردی پیشگیرانه و نه واکنشی

در ادامه این برنامه آموزشی تاکید شد که پیشگیری از فرسایش روانی نیروهای نظامی نباید صرفا پس از بروز نشانه های آشکار اختلال یا افت عملکرد مورد توجه قرار گیرد.

رویکرد تاب آورانه، بر شناسایی و تقویت منابع روانی، اجتماعی و سازمانی پیش از رسیدن فرد به مرحله فرسودگی تاکید دارد.

بر این اساس، آموزش مستمر مهارت های مقابله ای، تقویت حمایت اجتماعی، ایجاد فرهنگ گفت وگوی سالم، توجه به نیازهای روان شناختی کارکنان، مدیریت مناسب فشارهای شغلی و فراهم کردن دسترسی به حمایت های تخصصی می تواند بخشی از یک نظام جامع پیشگیری از فرسایش روانی در محیط های نظامی باشد.

تاب آوری؛ پیوند میان نیروی انسانی و آمادگی سازمانی

یکی از محورهای مهم مطرح شده در این کارگاه، توجه به این نکته بود که تاب آوری صرفا یک ویژگی فردی نیست و نمی توان تمام مسئولیت آن را بر عهده خود نیرو گذاشت.

تاب آوری فردی، تاب آوری تیمی و تاب آوری سازمانی در محیط های نظامی به یکدیگر وابسته اند. ساختارهای حمایتی، کیفیت ارتباط فرماندهی و کارکنان، عدالت سازمانی، وضوح نقش ها، مدیریت فشار، انسجام گروهی و دسترسی به حمایت های روانی و اجتماعی، همگی می توانند بر ظرفیت تاب آوری نیروها اثرگذار باشند.

از این منظر، ارتقای تاب آوری نیروهای نظامی باید به عنوان بخشی از سرمایه گذاری بر سلامت نیروی انسانی و آمادگی پایدار سازمان مورد توجه قرار گیرد.

جمع بندی

برگزاری این کارگاه آموزشی در نیروی دریایی ستاد بندرانزلی را می توان گامی در جهت توجه همزمان به آمادگی جسمانی، توانمندی رزمی و آمادگی روان شناختی نیروهای نظامی دانست.

تاب آوری در محیط های نظامی به معنای مصونیت از فشار نیست؛ بلکه ظرفیت مواجهه سازگارانه با فشار، حفظ کارکرد حرفه ای، استفاده از منابع حمایتی، مدیریت هیجانات و بازگشت موثر پس از شرایط دشوار است.

تقویت این ظرفیت ها، به ویژه در محیط های پادگانی، می تواند در کنار ارتقای سلامت روانی اجتماعی نیروها، به کاهش فرسایش روانی، افزایش کیفیت عملکرد، تقویت انسجام گروهی و پایداری سرمایه انسانی سازمان های نظامی کمک کند.

کارگاه آموزشی «تاب آوری در محیط های نظامی» روز هفدهم شهریورماه ۱۴۰۵ با تدریس دکتر جواد طلسچی یکتا، مددکار اجتماعی و بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، برای جمعی از کارکنان وظیفه و کادر نیروی دریایی ستاد بندرانزلی برگزار شد.