یادداشت اختصاصی برای نخبگان و بزرگان علمی، فرهنگی و اجتماعی شهر اراک درباره اهمیت غیر سیاسی بودن فضای مدیریت شهری

بزرگان، نخبگان، دلسوزان و فعالان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شهر اراک

سلام علیکم

این روزها فضای عمومی شهر اراک، به ویژه در برخی محافل سیاسی و رسانه ای، بیش از هر چیز حول موضوع برکناری و استیضاح شهردار متمرکز شده است. طبیعی است که در هر جامعه ای، نقد عملکرد مدیران شهری نه تنها مذموم نیست بلکه لازمه پویایی، اصلاح و پیشرفت است. هیچ مدیری نباید خود را فراتر از نقد بداند و هیچ مجموعه ای نیز نباید از مطالبه گری مردم و نخبگان مصون باشد. اما آنچه موجب نگرانی است، شکل گیری یک «فرض پذیرفته شده اما نادرست» در بخشی از این مباحث است؛ فرضی که گویی با برکناری شهردار، مشکلات پیچیده و انباشته شهر اراک یا حل خواهد شد، یا دست کم روند مشکلات متوقف می شود.

به باور بنده، این نگاه نوعی ساده سازی مسائل پیچیده مدیریت شهری است. وقتی مبنای تحلیل، فرضی نادرست باشد، طبیعی است که بسیاری از نتایج و راهکارهای مبتنی بر آن نیز ما را به مقصد صحیح نرساند.

این سخن هرگز به معنای انکار مشکلات موجود در اراک نیست. هیچ فرد منصف و مطلعی نمی تواند منکر چالش های جدی شهر در حوزه هایی مانند عمران شهری، ترافیک، آلودگی هوا، زیرساخت ها، خدمات شهری، مسائل مالی شهرداری، نارضایتی های مردمی و ضعف برخی تصمیمات مدیریتی شود. همچنین این سخن به معنای تبرئه کامل شهردار یا نادیده گرفتن سهم مدیریت شهری در وضعیت فعلی نیز نیست. بدیهی است که شهردار، مانند هر مدیر دیگری، در قبال عملکرد مجموعه تحت مدیریت خود مسئول است و باید پاسخگو باشد.

اما مسئله اصلی اینجاست که آیا واقعا همه مشکلات امروز اراک، صرفا محصول عملکرد یک فرد است؟ آیا ساختارهای پیچیده اداری، محدودیت های بودجه ای، شرایط سخت اقتصادی کشور، کاهش منابع درآمدی شهرداری ها، تحریم ها، رکود اقتصادی، ضعف های مزمن مدیریتی در ادوار مختلف، اختلافات سیاسی، و انباشت مشکلات چندین ساله را می توان تنها با تغییر یک مدیر حل کرد؟

تجربه نشان داده است که بسیاری از تصمیمات هیجانی و سیاسی، اگر بدون نگاه کارشناسی و آینده نگر اتخاذ شوند، نه تنها به حل مشکلات منجر نمی شوند بلکه گاه هزینه های بیشتری بر شهر و مردم تحمیل می کنند. تغییرات پی درپی مدیریتی، بی ثباتی در تصمیم گیری، توقف پروژه ها، تضعیف بدنه اجرایی و شکل گیری فضای تنش و تقابل، معمولا نتیجه ای جز کند شدن روند اداره امور ندارد.

بنده دقیقا همین نگاه را پیش تر نیز در موضوع استیضاح آقای همتی، وزیر وقت اقتصاد، داشتم. در آن زمان بسیاری تصور می کردند که با برکناری ایشان، بازار ارز آرام خواهد شد و مشکلات اقتصادی کاهش می یابد. اما همان گونه که مشاهده شد، مسئله اقتصاد کشور بسیار فراتر از تغییر یک وزیر بود و تجربه نیز نشان داد که آن اقدام، اثر تعیین کننده ای در حل مشکلات نداشت. امروز نیز شرایط اقتصادی و سیاسی کشور به مراتب دشوارتر و پیچیده تر از آن دوران است و مدیریت شهرها نیز از این شرایط عمومی کشور جدا نیست.

در چنین وضعیتی، اراک بیش از هر زمان دیگری به آرامش، عقلانیت، همدلی و همفکری نیاز دارد؛ نه تشدید دوقطبی های سیاسی و تقابل های فرسایشی. اگر نقدی وجود دارد که قطعا وجود دارد باید در فضایی کارشناسی، منصفانه و با هدف اصلاح امور مطرح شود، نه صرفا با رویکرد حذف افراد.

امروز شهر اراک نیازمند شکل گیری یک گفتمان جدید است؛ گفتمانی مبتنی بر همکاری، مشارکت نخبگان، استفاده از ظرفیت دانشگاهیان، متخصصان، فعالان اقتصادی، شورا، شهرداری، رسانه ها و همه جریان های دغدغه مند شهر. باید بپذیریم که توسعه شهری، محصول کار جمعی و خرد جمعی است، نه نتیجه حذف یا تقابل مستمر.

اگر ضعف مدیریتی وجود دارد، باید برای اصلاح آن راهکار ارائه شود. اگر ترک فعل یا تخلفی رخ داده، مسیر قانونی و نظارتی آن مشخص است. اگر پروژه ای متوقف شده یا مطالبه ای بر زمین مانده، باید با برنامه ریزی، نظارت و مطالبه گری دقیق پیگیری شود. اما تبدیل همه مسائل شهر به یک دعوای صرفا سیاسی، کمکی به آینده اراک نخواهد کرد.

بی تردید مردم شریف اراک از همه ما انتظار دارند که در این شرایط سخت، منافع شهر را بر رقابت ها و اختلافات سیاسی ترجیح دهیم. امروز زمان آن است که به جای گسترش فضای التهاب، به سمت تقویت سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، همدلی میان مدیران و نخبگان، و کمک به حل واقعی مشکلات حرکت کنیم.

اراک بیش از هر چیز به وفاق، عقلانیت، همدلی مردم با مدیران و تصمیمات مبتنی بر منافع بلندمدت شهر نیاز دارد.

با احترام

دکتر محمدهادی یارائی