جلوه های تصویری شادی و اندوه در غزلیات محمدعلی بهمنی

شادی و اندوه دو پدیده درونی است که حضوری گسترده در همه صحنه های زندگی انسان دارد؛ به همین دلیل از منظر علوممختلف ازجمله روانشناسی، جامعه شناسی و غیره بررسی شده است. تصور حیات بشر بدون شادی و اندوه امکانپذیر نیست؛ زیرااین حالات درونی است و ریشه در روح و روان انسان دارد و همه انسانها روزمره، در جریان امور خوشایند و ناخوشایند درونییا بیرونی با آنها روبه رو هستند. شعر، همواره بهره ای بیشتر از عواطف انسانی داشته است. در این میان، غزل به عنوانمنعطف ترین و با قابلیت ترین قالب های شعر فارسی جزییات و ظرایف بارزی از عواطف را در خود نمایانده است. یکی از مقطعهای مهم حیات غزل فارسی نیز، دوران معاصر است که انواع برجسته ای از غزل را به ادب فارسی معرفی کرده است. در اینمیان، محمدعلی بهمنی از جایگاهی ویژه برخوردار است. بهمنی شاعری است سراسر شور و عاطفه و احساس از این رو اینحالات روحی را بسیار درک کرده و حجم بالایی از غزلیاتش را تحت تاثیر حوادث تلخ و شیرین شخصی یا تجربه های اجتماعیسروده، از این روی این مقوله انعکاسی چشمگیر در زندگی و شعر او به جای نهاده است. شادی و به ویژه اندوه، از کلیدی ترینعواطف غزل این شاعر است. بر این اساس، هدف این مقاله، تحلیل مضامین مختلف مربوط به شادی و اندوه در تصاویر بلاغیاین شاعر در دو زمینه فردی و اجتماعی است. در غزلیات بهمنی، بیشتر به مضامین وابسته به اندوه به ویژه اندوه فردیپرداخته شده است. این مضامین، چه به صورت فردی و چه در شکل اجتماعی از تنوع بیشتری به نسبت مضامین شادیبرخوردارند و این برتری در تمام تصاویر شعری شاعر حاکم است. دست آورد قابل توجه دیگر، اینکه عشق، در مضامین شادی واندوه فردی جایگاه ویژه ای دارد و در بیشتر موارد بیشترین بسامد در تصاویر گوناگون را به خود اختصاص داده است. غزل هایبهمنی سرشار از تصویرهای حسی و عاطفی است. همین تصویرها هستند که به شعرش، تشخص بلاغی و ماندگاری بخشیدهاند. براین اساس، برآن شدیم، با بررسی دو محور اصلی عاطفه درتصاویر خیالی از قبیل تشبیه، استعاره، حس آمیزی، مجاز،کنایه، سمبل و ... غزلیات محمدعلی بهمنی به دغدغه ها و احساسات این شاعر در محدوده مضامین مرتبط، در برخورد بادنیای واقعی بپردازیم.

کلیدواژه ها:

شادی و اندوه ، تصویر بلاغی ، غزل معاصر ، محمدعلی بهمنی