زوجیت تکاملی: نقدی بر فلسفه تضاد دیالکتیکی هگل و مارکس از منظر ظام زوجیت قرآنی

این پژوهش با انگیزه ای برگرفته از بیانات روشنگرانه مقام معظم رهبری شهید حضرت آیت الله خامنه ای (ره) به بررسی تقابل بنیادین دو الگوی هستی شناختی زوجیت در اندیشه اسلامی و تضاد در فلسفه دیالکتیکی هگل و مارکس می پردازد. در کانون این تحقیق، آیه شریفه «و من کل شیء خلقنا زوجین» به عنوان اساس یک قانون عام آفرینش قرار دارد که حرکت و تکامل جهان را نه بر پایه نزاع و نفی که بر مبنای هماهنگی، جفت بودگی و تکمیل متقابل تفسیر می کند. در مقابل، فلسفه هگل و به تبع آن مارکسیسم، «تضاد» (تز و آنتی تز) را موتور محرکه غیرقابل اجتناب تاریخ و جامعه میدانند. این مقاله با روشی تحلیلی-تطبیقی و با استناد به بیانات رهبری و آرای متفکرانی چون شهید مطهری و شهید آوینی نشان می دهد که الگوی زوجیت قرآنی چگونه می تواند مبنای نظری مستحکمتری برای تفسیر تکامل تعالی اجتماعی و حتی زیبایی شناسی هنر اسلامی مبتنی بر اصل «وحدت در کثرت» ارائه دهد و در نهایت نارسایی های ذاتی الگوی تضاد محور را در تبیین غایتمند بودن حرکت جهان آشکار سازد.

کلیدواژه ها:

زوجیت ، قرآنی ، دیالکتیک ، تضاد ، تکامل ، هگل ، مارکس ، وحدت در کثرت