برنامه ریزى راهبردى مقابله با وقوع سیلاب با تکنیک سوات (نمونه موردى: محدوده مرکزى شهرستان هاى تهران و کرج)

زمینه و هدف: در بسیارى از مناطق جهان، سوانحى نظیر سیلاب ها باعث مرگ بسیارى از انسان ها و خسارات گسترده اى مى شوند. در کشور ایران، اثرات سوء ناشى از وقوع سیل، کمتر از زلزله نبوده و عدم توجه به آن، خسارات جانى و مالى بسیارى بر جاى مى گذارد. در میان دلایل و ریشه هاى رخداد سیلاب، یکى از رایج ترین این دلایل، بارش است. به بیان دیگر، اگرچه در بسیارى از شهرهاى ایران میزان بارندگى کم است، اما اغلب، بیشتر بارندگى سالانه در یک شبانه روز رخ مى دهد. این عامل مهم به همراه شکل گیرى بسیارى از شهرهاى ایران در دامنه ها و شیب ها باعث شده است بروز سیلاب، یکى از نگرانى هاى عمده تقریبا در تمام فصول سال باشد.به نظر مى رسد در میان شهرهاى ایران، بررسى وقوع سیل ناشى از بارش در تهران به عنوان پایتخت و یکى از کلان شهرهاى ایران از ضروریات باشد. روش: مقاله مورد نظر سعى بر آن دارد تا با به کارگیرى روش پژوهش توصیفى- تحلیلى، به اهداف مقابله، به حداقل رساندن تلفات جانى و خسارات مالى، برقرارى ایمنى و به حداقل رساندن احتمال وقوع سیل ناشى از بارش، به ویژه در بخش هاى مرکزى استان تهران که در برابر مخاطره سیلاب آسیب پذیرتر هستند، بپردازد. بدین منظور نقشه هاى مورد نیاز در نرم افزار آرک جى آ ىاس تهیه شده و داد هها از طریق مطالعه اسناد، کتب، رسالات و مقالات، گردآورى شدند. سپس با توجه به نقشه خطر، محدوده بحرانى در مقابل مخاطره سیل ناشى از بارش، به عنوان مورد مطالعاتى انتخاب شد.یافته ها: در ادامه، جدول سوات با توجه به موضوع پژوهش، تدوین شده و نمودارهاى تحلیلى سوات از جمله نمودارهاى تبدیل و انطباق و همچنین محور مختصات ترسیم شدند. این پژوهش نتیجه مى گیرد که ابنیه نیمه شرقى محدوده، مى بایست در اولویت مقاوم سازى قرار گیرند. در بخش هاى غربى محدوده، تاسیسات از آسیب پذیرى بالایى برخوردارند. خطوط نیرو در بخش هاى شمالى و شمال شرقى محدوده، مى بایست مورد بررسى و نظارت مستمر قرار گیرند. ایستگاه هاى گاز در نیمه شرقىمحدوده، داراى خطر بالا و احتمال انفجار در شرایط رخداد مخاطره هستند. خطوط انتقال نفت، در بخش هاى مرکزى، جنوبى و شمال شرقى محدوده، آسیب پذیر هستند.نتیجه گیرى: این مقاله، جایگزینى انرژى هاى فسیلى را با انرژى هاى سبز، به ویژه در بخش هاى مرکزى، جنوبى و شمال شرقى توصیه مى نماید. سرمایه ها و دارایى ها به ویژه در نیمه شرقى محدوده در معرض خطر مى باشند. همچنین در نظر گرفتن مکان هایى جهت دپوى نخاله هاى سیل در نیمه شرقى محدوده توصیه مى شود.

کلیدواژه ها:

سیلاب ، بارش ، سوات ، برنامه ریزى ، استراتژیک ، تهران