تحلیل تطبیقی مصادیق معاصر عسر و حرج و طلاق قضایی در حقوق ایران و قانون احوال شخصیه امارات متحده عربی

تحولات اجتماعی معاصر و تغییر الگوهای روابط خانوادگی، مصادیق نوظهوری از آسیب و اختلال در روابط زوجیت را پدید آورده است که شناسایی و اثبات آنها در فرآیند طلاق قضایی با چالش های جدی مواجه است. در حقوق ایران، ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی با پذیرش عسر و حرج، امکان طلاق زوجه را در صورت احراز مشقت غیرقابل تحمل ناشی از تداوم زندگی مشترک فراهم کرده است؛ با این حال، قابلیت انطباق این نهاد با پدیده هایی همچون طلاق عاطفی و برخی اختلالات روانی و نیز شیوه اثبات آنها، همچنان محل بحث است.هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی ظرفیت حقوق ایران در شناسایی و اثبات مصادیق نوین عسر و حرج و مقایسه آن با سازوکار تفریق للضرر و الشقاق در حقوق احوال شخصیه امارات متحده عربی و شناسایی راهکارهای قابل بهره گیری برای ارتقای کارآمدی دادرسی در ایران است. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اسناد قانونی انجام شده است. یافته ها حاکی از آن است که اطلاق مفهوم عسر و حرج در حقوق ایران، ظرفیت پذیرش مصادیق جدید آسیب های زناشویی را فراهم می کند، اما فقدان معیارهای روشن برای ارزیابی برخی آسیب های غیرجسمانی و دشواری احراز آنها، می تواند به اطاله دادرسی منجر شود. در مقابل، حقوق امارات با پیش بینی فرآیند مرحله ای اصلاح و سازش از طریق کمیته توجیه اسری، مداخله قضایی و در صورت استمرار شقاق، ارجاع به حکمین، سازوکار منسجم تری برای رسیدگی به اختلافات زوجین فراهم کرده است. بر این اساس، بازتعریف ضوابط کارشناسی، تقویت اعتبار ادله الکترونیکی و تخصصی و بازنگری در سازوکار داوری و ارزیابی آسیب های نوظهور می تواند به افزایش کارآمدی دادرسی، کاهش اطاله رسیدگی و حمایت موثرتر از حقوق زوجه در نظام حقوقی ایران منجر شود.

کلیدواژه ها:

عسر و حرج معاصر ، طلاق قضایی ، تفریق للضرر ، حقوق ایران ، قانون احوال شخصیه امارات