چارچوب مسئولیت پزشکان در شوک آنافیلاکسی

زمینه و هدف: آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک سیستمیک تهدیدکننده حیات با شیوع فزاینده ای در سطح جهانی است. این پژوهش با هدف بررسی ابعاد بالینی، سیستمیک و حقوقی مدیریت آنافیلاکسی، با تاکید بر نقش آدرنالین، چالش های حقوقی و درمانی و مسئولیت پزشکی در نظام سلامت ایران تدوین شده است. روش پژوهش: این مطالعه به روش کتابخانه ای و با جمع آوری داده ها از پایگاه های معتبر علمی (PubMed، Scopus و منابع داخلی) و تحلیل قوانین موضوعه ایران و رویه های نظام های حقوقی پیشرو انجام شده است. یافته ها: آدرنالین سنگ بنای درمان آنافیلاکسی است، اما نرخ پایین استفاده از قلم های خودتزریق و عدم دستیابی به غلظت پلاسمایی پایدار، کارایی آن را کاهش داده است. برونکواسپاسم شایع ترین علت ایست قبلی-تنفسی در موارد مرگبار است. در ایران، خلاهای ساختاری شامل کمبود قلم های خودتزریق، پایین بودن سطح آگاهی کادر درمان (میانگین ۵۱.۵ درصد) و نبود مطالعه ملی جامع حاکی از خطاهای سیستمیک در زنجیره تشخیص و درمان است. از منظر حقوقی، براساس قاعده اتلاف و تسبیب و نظریه تقصیر، پزشک تکالیفی نظیر تشخیص سریع، تجویز به موقع آدرنالین و آموزش بیمار دارد که قصور در هر یک می تواند مبنای مسئولیت مدنی و کیفری باشد. نتیجه گیری: نظام سلامت ایران نیازمند تدوین پروتکل های بالینی الزام آور، تامین تجهیزات درمانی، سرمایه گذاری بر پژوهش های بومی و بازنگری در قوانین مسئولیت پزشکی با رویکرد سیستماتیک و اصلاح گرا است تا ضمن کاهش مرگ و میر، از تحمیل بار روانی و مالی بر کادر درمان در شرایط اورژانسی بکاهد.

کلیدواژه ها:

آنافیلاکسی ، حقوق پزشکی ، مسئولیت پزشک ، اپی نفرین ، تقصیر