طراحی چارچوب مفهومی حکمرانی انسان مدار هوش مصنوعی در سازمان های دولتی نقش رهبری اخلاق و اعتماد سازمانی

گسترش هوش مصنوعی در سازمان های دولتی علاوه بر فرصت های گسترده برای بهبود تصمیم گیری و ارائه خدمات عمومی، چالش های جدیدی در زمینه حکمرانی، اخلاق، مسئولیت پذیری، اعتماد و جایگاه انسان ایجاد کرده است. هدف پژوهش حاضر طراحی یک چارچوب مفهومی برای حکمرانی انسان مدار هوش مصنوعی در سازمان های دولتی است. پژوهش با رویکرد مفهومی و از طریق بررسی و تحلیل تطبیقی مطالعات داخلی و بین المللی انجام شده است. بر اساس یافته های حاصل از مرور ادبیات، چهار مولفه اصلی شامل حکمرانی هوش مصنوعی، رهبری انسان محور، اخلاق هوش مصنوعی و اعتماد سازمانی شناسایی و در قالب یک چارچوب یکپارچه صورت بندی شدند. در این چارچوب حکمرانی هوش مصنوعی بستر نهادی و تنظیمی، رهبری انسان محور سازوکار تبدیل الزامات حکمرانی به اقدامات مدیریتی و اخلاق هوش مصنوعی معیار هنجاری تصمیم ها و فرایندهای مرتبط با هوش مصنوعی را فراهم می کند. اعتماد سازمانی نیز به عنوان سازوکاری برای پذیرش و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در نظر گرفته شده است. انسان محوری در این چارچوب یک سازه هم عرض با سایر مولفه ها نیست، بلکه اصل راهنمای کل نظام است و بر حفظ، عاملیت، نظارت، مشارکت و مسئولیت انسانی تاکید دارد. چارچوب پیشنهادی نشان می دهد که تعامل میان حکمرانی، رهبری انسان محور، اخلاق و اعتماد می تواند زمینه استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی، بهبود کیفیت تصمیم گیری، تقویت مشروعیت سازمان های دولتی و خلق ارزش عمومی را فراهم سازد. این چارچوب می تواند مبنایی برای توسعه مدل های قابل آزمون تجربی و طراحی ابزارهای سنجش حکمرانی انسان مدار هوش مصنوعی در پژوهش های آینده باشد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوش مصنوعی ، هوش مصنوعی انسان محور ، رهبری انسان محور ، اخلاق هوش مصنوعی ، اعتماد سازمانی ، سازمان های دولتی ، خلق ارزش عمومی