رهبری تحول آفرین و عملکرد پایداری سازمانی در شرایط تلاطم ژئوپلیتیک: چارچوبی مفهومی مبتنی بر دوسوتوانی برای صنعت پتروشیمی ایران

عملکرد پایداری به اولویتی راهبردی برای سازمان ها تبدیل شده است، اما بیشتر شواهد درباره نقش رهبری در این حوزه از محیط های نسبتا باثبات به دست آمده است. هدف این مقاله تبیین آن است که اثر رهبری تحول آفرین بر عملکرد پایداری در شرایط تلاطم ژئوپلیتیک چه تغییری می کند و این تغییر برای صنعت پتروشیمی ایران چه دلالتی دارد. پژوهش از نوع مفهومی است، بر مرور هدفمند ادبیات و تحلیل مستقیم شش مطالعه تجربی استوار است و داده اولیه در آن گردآوری نشده است. یافته ها نشان می دهد در یک مرور نظام مند بر ۱۰۴ مقاله داوری شده، رهبری تحول آفرین در ۹۰ درصد مطالعات اثر مثبت بر عملکرد پایداری داشته است، اما این اثر در بعد زیست محیطی قوی تر از ابعاد اجتماعی و اقتصادی است و بیشتر از مسیر سازوکارهای میانجی می گذرد؛ در چهار مورد از شش مطالعه تحلیل شده نیز اثر رهبری یا کاملا میانجی شده بود یا اثر مستقیم معناداری نداشت. شواهد مربوط به اختلال ژئوپلیتیک ناهمسوست: رهبری تحول آفرین اثر منفی اختلال بر نوآوری لجستیک را تعدیل می کند، ولی به تنهایی اثر شوک بر چابکی زنجیره تامین را تعدیل نمی کند و تنها ترکیب آن با رهبری بحران چنین اثری دارد. مقاله این ناهمسویی را با تمایز اکتشاف و بهره برداری و ادبیات دوسوتوانی سازمانی تبیین می کند و پنج گزاره آزمون پذیر همراه با نگاشت سازه ها به مقیاس های موجود ارائه می دهد. سپس بر پایه چهار حالت پاسخ به بحران، مدلی سه اهرمی برای حکمرانی سرمایه انسانی در سازمان های در معرض تحریم پیشنهاد می شود که تفکیک سنجه های پایداری، بازطراحی نظام های منابع انسانی و افزودن شایستگی قراردادی به مسیر توسعه مدیران را در بر می گیرد. از آنجا که متغیر وابسته دو پژوهش محوری عملکرد پایداری نیست، گزاره های مبتنی بر آن ها به صورت مشروط صورت بندی شده اند.

کلیدواژه ها:

رهبری تحول آفرین ، رهبری بحران ، عملکرد پایداری ، دوسوتوانی سازمانی ، تحریم