فراتحلیل مطالعات در خصوص روش های مختلف خاک ورزی و تاثیر آن بر عملکرد گندم

حدود ۶۰ درصد انرژی مکانیکی مورد مصرف در کشاورزی مکانیزه صرف عملیات خاک ورزی و تهیه بستر می گردد. با آگاهی از اثرات نامطلوب رفت و آمد بیش از حد تراکتورها در مزارع به هنگام تهیه بستر بذر، مسئله انتخاب ادوات مناسب و عوامل موثر بر کاهش فشردگی خاک و افزایش عملکرد محصول روز به روز بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. از گذشته مطالعات متعددی در زمینه خاک ورزی و تاثیر آن بر عملکرد گندم صورت گرفته است. هرچند هر تحقیقی به طور جداگانه ارزش ویژه ای دارد، ولی لازم است که نتیجه این تحقیقات متعدد در کنار یکدیگر بررسی شوند تا به یک جمع بندی در مورد عوامل موثر بر افزایش عملکرد گندم دست یافت. این پژوهش بررسی بالغ بر ۲۶۴ سند علمی (اعم از پایان نامه، گزارش پژوهشی و مقاله) مربوط به بازه زمانی ده سال گذشته و استفاده از روش فراتحلیل می باشد. نتایج این بررسی نشان داد که: در مجموع روش های مختلف خاک ورزی، نسبت به روش مرسوم منطقه، موجب کاهش حدود ۵ درصدی در عملکرد گندم می شوند و روش بی خاک ورزی کاهش حدود ۱۰ درصدی و کم خاک ورزی تقریبا هیچ تفاوتی را در عملکرد نشان نمی دهد و استفاده از ابزارهای خاک ورزی عمیق افزایشی حدود ۵ درصد را نشان داد. در خصوص میزان رطوبت ذخیره در خاک در مجموع افزایش ۵ درصدی مشاهده شد و بی خاک ورزی ۵ درصد افزایش رطوبت و کم خاک ورزی ۱۰ درصد افزایش و استفاده از ابزارهای خاک ورزی عمیق افزایش ۱۵ درصدی در رطوبت را نشان می دهد. روش کم خاک ورزی، یکی از بهترین روش هایی است که هم باعث حفظ رطوبت بیشتر در خاک می شود و در عین حال، عملکرد گندم، با روش مرسوم در منطقه و همچنین سایر روش های خاک ورزی، در سطح اطمینان ۹۵ درصد، تفاوت معنی داری ندارد، و با توجه به مصرف کمتر انرژی مکانیکی، در کشور قابل توصیه است.

کلیدواژه ها:

گندم ، فراتحلیل ، خاک ورزی ، عملکرد محصول ، ذخیره رطوبت خاک