تحلیل چندسطحی و تحولات موسیقی دستگاهی ایران در دوره قاجار

اهداف: این مقاله، ضمن ارائه یک چارچوب مفهومی - روش شناختی برای جامعه شناسی موسیقی ایران، به بررسی تحولات موسیقی دستگاهی در دوره قاجار با این مدل پرداخته است. اهمیت این مدل از آن روست که پژوهش های پیشین درباره تاریخ موسیقی، به دلیل رویکردهای توصیفی شان یا تاکیدی که بر یکی از سطوح تحلیل (فردی، نهادی و کلان) داشته اند، ابعاد پیچیده تعامل میان عاملیت و ساختار و نیز تاثیر عوامل ملی و فراملی را کمتر مورد توجه قرار داده اند. روش مطالعه: در این مقاله، با رویکرد «تحلیل چندسطحی کیفی»، مدلی چهارسطحی شامل سطوح فردی، جمعی، ملی و بین المللی پیشنهاد شده که به پژوهشگر، امکان مطالعه چندبعدی تاریخ موسیقی ایران را در پیوند با زمینه های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی می دهد. یافته ها: دستاورد اصلی مقاله، تبیین مبانی نظری و روش شناختی این مدل با ارائه یک نمونه از کاربرد آن در تحلیل تحولات موسیقی ایران است. مقاله، موسیقی دستگاهی را در دوره قاجار، به چهار دوره تقسیم کرده و با استفاده از مدل، عوامل ساختاری و فردی موثر بر تحولات، هر دوره را در ارتباط با هم توضیح می دهد. نتیجه گیری: انتظار می رود این چارچوب بتواند مبنایی برای پژوهش های آینده جامعه شناسی تاریخی به ویژه در حوزه موسیقی و نیز تاریخ فرهنگی فراهم کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل چندسطحی ، جامعه شناسی تاریخی ، دوره قاجار ، موسیقی دستگاهی ایران