بررسی ارتباط بین اندازه و تعداد لکه های بیماری بلاست با صفات رشدی در گیاه برنج

برنج (Oryza sativa L) یکی از مهم ترین محصولات غذایی جهان به شمار می رود که نقش اساسی در امنیت غذایی بشر دارد. این گیاه در طول دوره رشد خود در معرض ابتلا به بیماری های مختلفی قرار می گیرد که می توانند موجب کاهش رشد و عملکرد محصول شوند. در میان این بیماری ها بیماری بلاست برنج که توسط قارچ Pyricularia oryzae ایجاد می شود از مهم ترین و مخرب ترین بیماری های این محصول در بسیاری از مناطق کشت برنج در جهان محسوب می شود. ارزیابی دقیق شدت بیماری و شناخت شاخص های مرتبط با خسارت می تواند در درک بهتر اثر بیماری بر رشد گیاه و همچنین در برنامه های ارزیابی مقاومت ارقام برنج اهمیت داشته باشد. هدف از این پژوهش بررسی ارتباط بین شدت بیماری بلاست بر اساس تعداد و اندازه لکه های ایجاد شده روی برگ با برخی صفات رشدی گیاه برنج است. در این مطالعه رابطه بین شاخص های بیماری و ویژگی های رشدی گیاه مورد بررسی قرار گرفت تا میزان تاثیر آلودگی بر رشد گیاه مشخص شود. نتایج نشان داد که افزایش شدت بیماری، تعداد و اندازه لکه ها تاثیر منفی معنی داری بر تعداد پنجه زنی و وزن هزار دانه دارد به طوری که رقم طارم در برابر آلودگی حساسیت بیشتری نشان داد و دچار افت شدیدتری در عملکرد شد در حالی که ارقام فجر و ندا پایداری بهتری داشتند. همچنین تحلیل رگرسیونی رابطه بین تعداد پنجه زنی و وزن هزار دانه الگویی غیر خطی را آشکار کرد که بیانگر وجود یک نقطه بهینه در تعادل بین پنجه زنی و وزن دانه هاست. این یافته ها ضمن تاکید بر تفاوت های ژنتیکی ارقام در پاسخ به تنش اهمیت مدیریت بیماری را در حفظ پتانسیل عملکرد برنج تبیین می کند. نتایج این پژوهش می تواند در شناسایی شاخص های مناسب برای ارزیابی شدت بیماری و در مطالعات مربوط به غربالگری و انتخاب ارقام مقاوم برنج مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بیماری بلاست ، برنج ، تعداد لکه ، اندازه لکه ، صفات رشدی گیاه