خوانش روان کاوانه تروما و گسست روانی (Dissociation) در زمان بوف کور صادق هدایت بر اساس نظریات ژاک لاکان

رمان بوف کور صادق هدایت از برجسته ترین متون ادبیات داستانی معاصر ایران است که به واسطه ساختار گسسته، فضای کابوس گون و روایت مبتنی بر اضطراب همواره زمینه ساز خوانش های روان کاوانه بوده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تروما و گسست روانی در بوف کور این اثر را بر پایه مفاهیم بنیادین روان کاوی ژاک لاکان به ویژه ساحت های سه گانه خیالی، نمادین و واقع سوژه شکافته، فقدان ابژه کوچک a، نگاه و ناتوانی در نمادین سازی تجربه آسیب را بررسی می کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی است و داده های آن از طریق خوانش نزدیک متن و تحلیل صحنه ها، تصاویر و نشانه های تکرار شونده رمان گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که تروما در بوف کور صرفا رخدادی روانی یا خاطره ای سرکوب شده نیست بلکه به مثابه نیرویی ساختاردهنده منطق روایت هویت راوی و مناسبات او با دیگری را شکل می دهد. راوی در مواجهه با امر واقع تروما از ورود پایدار به نظم نمادین باز می ماند و در نتیجه تجربه زیسته او در قالب تکرار، انشعاب هویت، فروپاشی زبان و بازگشت تصویرهای هولناک بازنمایی می شود. بر این اساس بوف کور را میتوان روایتی از شکست سوژه در بازنمایی و نمادین سازی زخم بنیادین دانست؛ زخمی که پیوسته در سطح زبان بدن و تصویر بازمی گردد.

کلیدواژه ها:

بوف کور ، صادق هدایت ، ژاک لاکان ، تروما ، گسست روانی ، امر واقع ، سوژه شکافته