معرفی روش هیبرید در تجزیه و تحلیل منطقه ای سیلاب

مقاله حاضر به معرفی و بررسی روش هیبرید به عنوان یکی از رویکردهای نوین در تحلیل منطقه ای سیلاب پرداخته است. روش هیبرید برای برآورد دبی حداکثر لحظه ای در حوزه های آبخیز فاقد آمار یا دارای آمار ناقص ارائه شده و مبتنی بر ترکیب داده های مشاهدهای ایستگاه های همگن به منظور ایجاد یک آمار مرکب بلندمدت است. در این روش ابتدا حوزه ها بر اساس ویژگی های فیزیوگرافی و اقلیمی با استفاده از تحلیل عاملی و آزمون های همگنی مانند تحلیل خوشه ای طبقه بندی شده و سپس دبی های اوج سالانه با بهره گیری از یک عامل تقریبی (معمولا سطح حوزه) استانداردسازی می شوند. فرایند تکراری ترکیبی از رگرسیون و تحلیل تناوب سیل، ضرایب بهینه متغیرهای مستقل را تعیین نموده و در نهایت مدل های منطقه ای برای دوره های بازگشت مختلف استخراج می گردد. بررسی مطالعات انجام شده در حوزه های آبخیز مختلف ایران از جمله زاینده رود، کرخه، خراسان رضوی، دریاچه نمک و البرز (مرکزی) نشان می دهد که دقت روش هیبرید در دوره های بازگشت کوتاه مدت (۲ تا ۵۰ سال) نسبت به روش رگرسیون چندمتغیره بیشتر است اما در دوره های بازگشت بالا (۵۰ سال و بیشتر) روش رگرسیون معمولا خطای کمتری دارد. همچنین نتایج حاکی از آن است که همگن بندی حوزه ها تاثیر بسزایی در کاهش خطای برآورد دارد و روش هیبرید در دوره بازگشت ۵۰ ساله از بیشترین دقت برخوردار است. در مقایسه با روش سیل شاخص، برخی پژوهش ها دقت بالاتر روش سیل شاخص را نشان داده اند اما روش هیبرید به دلیل استفاده از تمام داده های موجود و کاهش اثر قضاوت های شخصی، به ویژه در مناطق با ایستگاه های محدود، از مزایای قابل توجهی برخوردار است. به طور کلی، روش هیبرید به عنوان ابزاری کارآمد برای تحلیل منطقه ای سیلاب در مناطق کم آمار توصیه شده و می تواند در برنامه ریزی و مدیریت منابع آب مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

دبی سیلابی ، هیبرید ، همگن بندی ، تحلیل منطقه ای سیلاب ، دوره بازگشت