مانیفست جامعه شناسی اسلامی؛ تدوین چارچوب نظری تعادل ساختاری و مقاومت اجتماعی

جامعه شناسی اسلامی به عنوان یک حوزه دانشی نوپدید و غایت مند بر طراحی و تبیین الگوی جامع جامعه متعادل اسلامی» تمرکز دارد. این نوشتار با ارائه یک بیانیه تحلیلی و مبنایی به واکاوی سه رکن بنیادین در تکوین تمدن اسلامی می پردازد. در لایه نخست که مربوط به سطوح خرد اجتماعی است مفهوم کنش متقابل نمادین «توحیدی» طرح می گردد؛ در این ساحت معناسازی در روابط انسانی فراتر از قراردادهای مادی بر پایه پیوند با حقیقت مطلق شکل گرفته و هویت فردی در بستر اولیه جامعه پذیری، از طریق درونی سازی مسئولیت های الهی و کرامت انسانی قوام می یابد. در لایه دوم که ناظر بر سطوح کلان و کنش های پهن دامنه است، موضوع «ایجاد ساختارهای اسلامی» مورد بحث قرار می گیرد. در این بخش تاکید بر طراحی نظامات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و قضایی است که به صورت نهادینه و ساختار یافته مانع از تراکم ناعادلانه قدرت و ثروت شده و از بروز فساد زنجیره ای در بدنه غیرفردی جامعه جلوگیری کنند. در نهایت این مقاله جامعه شناسی «جهاد» را به عنوان لایه صیانتی و نیروی دفاعی امت مطرح می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که جامعه شناسی اسلامی برخلاف رهیافت های صرفا توصیفی و بی طرف، ماهیتی مجاهدانه و اصلاح گر دارد؛ به گونه ای که جهاد به مثابه یک مکانیزم پویای اجتماعی وظیفه مقابله با نیروهای گسیخته ساز افراط گری تندروانه و تفریط گری واداده را بر عهده گرفته و پایداری ساختار امت وسط را در برابر تهدیدات بیرونی و انحرافات درونی تضمین می نماید. این سه گانه در هم تنیده چارچوبی عملیاتی برای تحقق حیات طیبه و تمدن سازی نوین ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

جامعه شناسی اسلامی ، امت وسط ، کنش متقابل نمادین ، توحیدی ، ساختارسازی ، کلان ، جامعه شناسی جهاد ، تعادل اجتماعی