کالایی سازی دانش و از خودبیگانگی آموزشی تحلیلی مارکسیستی از نهاد آموزش و پرورش با تاکید بر ایران

این مقاله با رویکردی تحلیلی نظری و با استفاده از روش تحلیل دیالکتیکی متون، مارکسیستی، به بررسی نسبت میان کالایی سازی دانش، از خودبیگانگی آموزشی و ایده ی آموزش همه جانبه می پردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که در نظام سرمایه داری، متاخر تبدیل دانش به کالایی با ارزش مبادله ای یادگیری را از کارکرد رهایی بخش خود تهی کرده و به شکل های گوناگون از خودبیگانگی آموزشی منجر می شود؛ به گونه ای که دانش آموز از محصول یادگیری، فرآیند آموزش، خلاقیت فردی و روابط اجتماعی خود جدا می گردد. با تکیه بر آثار مارکس، لوکاچ، آلتوسر، بولز و گینتیس و بوردیو نشان داده می شود که آموزش و پرورش نه نهادی خنثی، بلکه بخشی از سازوکار بازتولید مناسبات سلطه است. مقاله استدلال می کند که طرح آموزش همه جانبه ی مارکس، به مثابه ی شکلی از پراکسیس دیالکتیکی می تواند چارچوبی نظری برای نقد وضعیت کالایی شده ی آموزش و بازسازی پیوند میان آگاهی و عمل فراهم آورد. در نهایت با ارجاع به تجربه ی نظام آموزشی ایران، امکان های نظری رهایی سوژه ی آموزشی از طریق پیوند یادگیری نظری با کار عملی و خلاقیت انسانی مورد بحث قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، آموزش همه جانبه ، از خود بیگانگی آموزشی ، مارکسیست ، کالایی سازی دانش