چگونه توانستم پرخاشگری کلامی امیر را با استفاده از تکنیک گوش دادن فعال و همدلانه کاهش دهم؟

پرخاشگری کلامی یکی از شایع ترین اختلالات رفتاری در میان دانش آموزان دوره متوسطه است که پیامدهای منفی متعددی از جمله طرد شدن از سوی همسالان، کاهش عزت نفس، افت تحصیلی، اختلال در روابط اجتماعی و ایجاد اضطراب و افسردگی در درازمدت به دنبال دارد و این مسئله نه تنها بر سلامت روانی دانش آموز تاثیر می گذارد، بلکه فضای آموزشی کلاس را نیز به محیطی متشنج و نامناسب برای یادگیری تبدیل می کند. بنابراین، شناسایی روش های موثر برای کاهش پرخاشگری کلامی در نوجوانان از ضرورت های اساسی نظام آموزشی است. پژوهش حاضر با هدف کاهش پرخاشگری کلامی دانش آموزی به نام امیر در پایه نهم دبیرستان پسرانه ۲۲ بهمن بوشهر انجام شده است. این پژوهش از نوع اقدام پژوهی است که طی آن، پژوهشگر به بررسی و حل مسئله ای عینی در محیط کلاس درس پرداخته است. روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش شامل مشاهده مستقیم رفتار دانش آموز در موقعیت های مختلف، مصاحبه با معلم و والدین، بررسی پرونده سلامت و استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بود. پس از شناسایی علل مشکل (الگوبرداری از مشاجرات والدین و کمبود مهارت ابراز هیجان)، راهکارهایی مبتنی بر تکنیک «گوش دادن فعال و همدلانه» شامل تماس چشمی، بازتابش احساسات، پارافریز، پیام های «من» و تقویت مثبت طراحی و اجرا شد. نتایج پژوهش نشان داد که استفاده از تکنیک گوش دادن فعال و همدلانه به طور معناداری پرخاشگری کلامی امیر را کاهش داد. نمره پرسشنامه رفتاری والدین از ۱۱ به ۲۵ افزایش یافت، تعداد شکایت همکلاسی ها از ۱۲ به ۳ کاهش یافت و امیر توانست به جای فریاد زدن از عبارات آرام استفاده کند. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود که معلمان و والدین مهارت گوش دادن همدلانه را بیاموزند و آن را در تعامل روزمره با کودکان به کار گیرند. همچنین گنجاندن برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر همدلی در برنامه درسی مدارس متوسطه اول و برگزاری کارگاه های آموزشی برای والدین در زمینه مدیریت خشم و ارتباط موثر، از دیگر پیشنهادهای کاربردی این پژوهش است.

کلیدواژه ها:

پرخاشگری ، پرخاشگری کلامی ، اقدام پژوهی ، گوش دادن همدلانه ، اختلال رفتاری