طراحی برنامه های درسی و محتوای آموزشی مبتنی بر اهداف سند تحول و نیازهای دنیای معاصر

برنامه درسی و محتوای آموزشی، هسته اصلی هر نظام تربیتی و نقطه تلاقی اهداف کلان سند تحول بنیادین با واقعیت کلاس درس است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی-طراحانه، به دنبال تبیین چگونگی بازآفرینی برنامه های درسی هم سو با ساحت های شش گانه تربیتی سند و نیازهای دنیای معاصر است. برنامه درسی موجود، همچنان عمدتا حافظه محور، موضوع محور، و متمرکز بر انتقال اطلاعات است. این وضعیت، با اهداف سندی که خواهان پرورش انسان خلاق، نقاد، هویت بنیان و مهارت محور است، و نیز با اقتضائات دنیای دیجیتال و جامعه دانشی، هم خوانی ندارد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحول برنامه درسی باید در شش محور اصلی صورت گیرد: گذار از «موضوع محوری» به «شایستگی محوری»، تلفیق میان ساحت های تربیتی، طراحی محتوای موقعیت محور و بومی، استفاده از رویکردهای یادگیری عمیق (مانند پروژه محوری)، یکپارچه سازی فناوری و مهارت های قرن بیست ویکم، و بازطراحی نظام ارزشیابی متناسب. در بخش پایانی، مدلی مفهومی با عنوان «برنامه درسی پلورال و یکپارچه نگر» (PICH) برای ایران پیشنهاد می شود که بر چهار ستون «فطرت گرایی»، «شایستگی محوری»، «موقعیت مداری» و «فناوری آمیزی» استوار است. نتیجه گیری تاکید می کند که بازطراحی برنامه درسی نه یک پروژه فنی تالیف کتاب، که یک فرایند فرهنگی و مشارکتی بلندمدت است که باید معلمان را به عنوان «طراحان درسی» در کانون خود قرار دهد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، محتوای آموزشی ، سند تحول بنیادین ، شایستگی محوری ، یادگیری عمیق ، آموزش وپرورش ایران