تاثیر فناوری دیجیتال بر روش های تدریس در مدارس ابتدایی: فرصت ها، چالش ها و پیامدهای آموزشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فناوری دیجیتال بر روش های تدریس در مدارس ابتدایی و تحلیل فرصت ها، چالش ها و پیامدهای آموزشی آن انجام شده است. ورود فناوری های دیجیتال به کلاس های درس دوره ابتدایی، از تخته های هوشمند و تبلت ها گرفته تا نرم افزارهای آموزشی و پلتفرم های یادگیری، نویدبخش تحولی بنیادین در روش های تدریس از «معلم محور» به «فراگیرمحور»، از «انتقال یک سویه اطلاعات» به «یادگیری تعاملی و اکتشافی» و از «آموزش یکسان برای همه» به «شخصی سازی» است (فلاح و همکاران، ۱۴۰۱). این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی در دو فاز اجرا شد. در فاز کیفی، با ۲۲ معلم ابتدایی باتجربه که کاربر فعال فناوری بودند، مصاحبه عمیق انجام شد و با روش تحلیل مضمون، ابعاد تاثیر فناوری شناسایی گردید. در فاز کمی، پرسشنامه محقق ساخته روی ۳۸۰ معلم ابتدایی از شش استان کشور اجرا شد. روایی با تحلیل عاملی تاییدی (CFI=۰/۹۳) و پایایی با آلفای کرونباخ (۰/۹۱) تایید گردید. یافته ها نشان داد که فناوری دیجیتال از شش مسیر اصلی بر روش های تدریس تاثیر می گذارد: «تنوع بخشی به راهبردهای تدریس»، «افزایش تعامل و مشارکت دانش آموزان»، «شخصی سازی نسبی یادگیری»، «غنی سازی چندرسانه ای محتوا»، «تسهیل ارزشیابی تکوینی و بازخورد» و «گسترش یادگیری به خارج از کلاس». ۷۱٪ معلمان گزارش کردند که فناوری روش تدریس آنها را «از سخنرانی صرف به سمت روش های فعال تر» تغییر داده است. با این حال، چالش هایی نظیر «زیرساخت فنی ناپایدار»، «فقدان محتوای دیجیتال باکیفیت و بومی»، «آمادگی ناکافی معلمان»، «خطر کاهش تعاملات انسانی» و «حواس پرتی دیجیتال» نیز شناسایی شد. نتایج نشان می دهد که فناوری دیجیتال «ابزاری قدرتمند» اما «دووجهی» است که تاثیر آن بر کیفیت تدریس، نه به خود فناوری، بلکه به «نحوه استفاده آموزشی معلم» بستگی دارد.

کلیدواژه ها:

فناوری دیجیتال ، روش های تدریس ، مدارس ابتدایی ، یادگیری تعاملی ، چندرسانه ای ، ارزشیابی تکوینی