تحلیل نقش معلمان به عنوان مجریان اصلی در موفقیت یا شکست سیاست های تحول گرا

سیاست های تحول گرای آموزشی، هر اندازه که در سطوح عالی هوشمندانه طراحی شده باشند، سرانجام سرنوشت شان در «کلاس درس» و به دست «معلم» رقم می خورد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-ترکیبی، به واکاوی نقش کانونی معلمان به عنوان مجریان اصلی و عاملان نهایی موفقیت یا شکست برنامه های تحولی می پردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که نگاه تقلیل گرایانه به معلم به مثابه «مجری منفعل» و «ابزار اجرا»، ریشه اصلی ناکامی بسیاری از اصلاحات است. در برابر این نگاه، مفهوم «عاملیت معلم» (Teacher Agency) مطرح می شود که بر ظرفیت کنشگری، انتخاب گری و معناسازی معلم در فرایند اجرای سیاست ها تاکید دارد. یافته ها نشان می دهد که موفقیت یک سیاست تحولی در گرو چهار شرط مرتبط با معلم است: (۱) احساس مالکیت و مشارکت در طراحی، (۲) برخورداری از توسعه حرفه ای پیوسته و مرتبط، (۳) وجود انگیزه درونی و حمایت سازمانی، و (۴) فرهنگ هم کارانه و یادگیری حرفه ای در مدرسه. عوامل بازدارنده نیز شامل فشارهای اجرایی متعارض، بی اعتمادی نهادی و فرسودگی شغلی است. مقاله در پایان، راهکارهایی برای بازتعریف نقش معلم از «مجری» به «طراح و رهبر آموزشی» ارائه می دهد و تاکید می کند که توانمندسازی و عاملیت بخشی به معلمان، پیش شرط هرگونه تحول پایدار در نظام آموزشی است.

کلیدواژه ها:

معلم ، عاملیت معلم ، سیاست تحول گرا ، اجرای خط مشی آموزشی ، توسعه حرفه ای ، آموزش وپرورش