مقایسه نظام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ایران و انگلیس: تحلیلی بر شباهت ها، تفاوت ها و درس آموخته ها

پژوهش حاضر با هدف مقایسه نظام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ایران و انگلیس به منظور شناسایی شباهت ها، تفاوت ها و درس آموخته هایی برای بهبود نظام ارزشیابی ایران انجام شده است. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام های آموزشی، تاثیر عمیقی بر فرآیند یاددهی-یادگیری، انگیزش دانش آموزان، روش های تدریس معلمان و عدالت آموزشی دارد (رضوی و همکاران، ۱۴۰۱). این پژوهش با روش تطبیقی کیفی و با استفاده از الگوی چهارمرحله ای جرج بردی (توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه) اجرا شد. داده ها از طریق تحلیل اسنادی منابع معتبر شامل قوانین و آیین نامه های آموزشی دو کشور، گزارش های ملی و بین المللی (یونسکو، OECD)، مقالات علمی و مصاحبه با ۱۲ متخصص ارزشیابی آموزشی گردآوری گردید. یافته ها نشان داد که نظام ارزشیابی انگلیس با ویژگی هایی چون «استانداردهای ملی شفاف و سطح بندی شده»، «ترکیب ارزشیابی تکوینی مستمر و پایانی استاندارد»، «استفاده گسترده از ارزشیابی عملکردی و پروژه ای»، «شفافیت در گزارش دهی به والدین»، «حرفه ای گری معلم در ارزشیابی» و «نظام بازخورد سازنده» شناخته می شود. در مقابل، نظام ارزشیابی ایران با «غلبه ارزشیابی پایانی و نمره محور»، «فقدان استانداردهای ملی شایستگی»، «ضعف در ارزشیابی عملکردی و پروژه ای»، «بازخوردهای کمی و غیرتوصیفی» و «فشار روانی آزمون های سرنوشت ساز» مواجه است. هر دو نظام چالش هایی نظیر «تنش میان ارزشیابی تکوینی و پایانی»، «فشار آزمون های پرمخاطره» و «عدالت در ارزشیابی» را تجربه می کنند. تحلیل تطبیقی منجر به شناسایی پنج درس آموخته کلیدی برای ایران شامل «تدوین استانداردهای ملی شایستگی»، «تقویت ارزشیابی تکوینی و عملکردی»، «کاهش تسلط آزمون های سرنوشت ساز»، «حرفه ای سازی ارزشیابی معلم محور» و «شفافیت و پاسخگویی در گزارش دهی» گردید.

کلیدواژه ها:

نظام ارزشیابی ، پیشرفت تحصیلی ، مطالعه تطبیقی ، ایران ، انگلیس ، ارزشیابی تکوینی