بررسی تطبیقی آموزش مهارت های زندگی در مدارس ایران و سنگاپور: تحلیل برنامه های درسی، راهبردهای آموزشی و پیامدهای تربیتی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی آموزش مهارت های زندگی در مدارس ایران و سنگاپور به منظور شناسایی شباهت ها، تفاوت ها و درس آموخته هایی برای بهبود برنامه درسی ایران انجام شده است. مهارت های زندگی شامل توانایی های روانی-اجتماعی نظیر خودآگاهی، همدلی، ارتباط موثر، تصمیم گیری، حل مسئله، تفکر خلاق و انتقادی، مدیریت هیجانات و مقابله با استرس، به عنوان شایستگی های ضروری برای زندگی در قرن بیست ویکم در کانون توجه نظام های آموزشی پیشرو قرار دارد (وثوقی و شریفی، ۱۴۰۱). این پژوهش با روش تطبیقی کیفی و با استفاده از الگوی چهارمرحله ای جرج بردی (توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه) اجرا شد. داده ها از تحلیل اسنادی برنامه های درسی ملی دو کشور، گزارش های یونسکو و OECD، مقالات علمی و مصاحبه با ۱۵ متخصص برنامه درسی و معلمان دو کشور گردآوری گردید. یافته ها نشان داد که سنگاپور با «چارچوب جامع شایستگی های قرن ۲۱ و پیامدهای مطلوب آموزش» (DOE)، «برنامه درسی رسمی مهارت های زندگی» (CCE) از پایه اول تا دوازدهم، «رویکرد تلفیقی در تمام دروس و فعالیت های فوق برنامه»، «آموزش صریح و نظام مند با راهنمای معلم دقیق»، «ارزشیابی عملکردی و پوشه ای» و «مشارکت فعال خانواده و جامعه»، الگویی منسجم و اثربخش ارائه می دهد. در مقابل، ایران با وجود تاکید اسناد بالادستی (سند تحول بنیادین، برنامه درسی ملی) بر «تربیت همه جانبه» و «شایستگی های پایه»، با چالش هایی نظیر «فقدان چارچوب ملی منسجم مهارت های زندگی»، «آموزش پراکنده، غیرنظام مند و سلیقه ای»، «غلبه رویکرد شناختی و محتوا محور»، «ضعف در ارزشیابی مهارت های غیرشناختی»، «فقدان راهنمای عملی معلم» و «شکاف میان برنامه قصدشده و اجراشده» مواجه است. تحلیل تطبیقی به شناسایی پنج درس آموخته کلیدی شامل «تدوین چارچوب ملی منسجم»، «تدریس صریح و نظام مند»، «تلفیق در تمام دروس و فعالیت ها»، «حرفه ای سازی معلمان» و «ارزشیابی عملکردی» منجر شد. در نهایت، چارچوبی پیشنهادی برای بازطراحی آموزش مهارت های زندگی در ایران ارائه گردید.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، مطالعه تطبیقی ، ایران ، سنگاپور ، برنامه درسی ، شایستگی های قرن ۲۱