تاثیر شبکه های اجتماعی آموزشی بر مشارکت کلاسی و تعامل دانش آموزان در فرایند یادگیری

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی آموزشی بر مشارکت کلاسی و تعامل دانش آموزان در فرایند یادگیری انجام شده است. شبکه های اجتماعی آموزشی به عنوان پلتفرم هایی که قابلیت های شبکه های اجتماعی عمومی را با اهداف آموزشی تلفیق می کنند، فرصت های نوینی برای افزایش مشارکت، تعامل و همکاری میان دانش آموزان و معلمان فراهم ساخته اند (فلاح و همکاران، ۱۴۰۱). این پژوهش با روش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه ماهه اجرا شد. نمونه پژوهش شامل ۱۸۰ دانش آموز پایه هشتم از ۶ مدرسه شهر اصفهان بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۹۰ نفر، استفاده از پلتفرم شبکه اجتماعی آموزشی طراحی شده) و کنترل (۹۰ نفر، آموزش سنتی) جای گرفتند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ هفته از یک «شبکه اجتماعی آموزشی» شامل قابلیت های پروفایل، گروه های بحث، اشتراک گذاری محتوا، نظرسنجی، بازی وارسازی و پیام رسان استفاده کرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه مشارکت کلاسی (با ابعاد مشارکت رفتاری، عاطفی، شناختی و عاملی)، مقیاس تعامل دانش آموز-معلم و دانش آموز-دانش آموز، چک لیست مشاهده کلاسی و تحلیل داده های ردپای دیجیتال گردآوری شد. روایی با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی با آلفای کرونباخ (۰/۸۶ تا ۰/۹۲) تایید گردید. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که استفاده از شبکه اجتماعی آموزشی به طور معناداری مشارکت رفتاری (۰/۴۴=η²)، مشارکت عاطفی (۰/۳۸=η²)، مشارکت شناختی (۰/۳۲=η²)، مشارکت عاملی (۰/۴۱=η²)، تعامل با معلم (۰/۳۶=η²) و تعامل با همسالان (۰/۴۸=η²) را افزایش داده است. همچنین تحلیل ردپای دیجیتال نشان داد که دانش آموزان به طور میانگین ۳/۸ پست یا نظر در هفته به اشتراک گذاشته اند و ۶۷٪ تعاملات خارج از ساعات رسمی کلاس رخ داده است. با این حال، چالش هایی نظیر «حواس پرتی دیجیتال»، «نابرابری دسترسی» و «نیاز به مدیریت و تسهیل گری معلم» نیز شناسایی شد.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی آموزشی ، مشارکت کلاسی ، تعامل دانش آموزان ، یادگیری مشارکتی ، پلتفرم های یادگیری اجتماعی