آموزش هدفمند برای توسعه پایدار: تحلیل تطبیقی راهبردهای آموزشی در کشورهای اسکاندیناوی و آسیای شرقی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی راهبردهای آموزش هدفمند برای توسعه پایدار در دو منطقه اسکاندیناوی (سوئد، نروژ، دانمارک) و آسیای شرقی (ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور) انجام شده است. آموزش برای توسعه پایدار (ESD) به عنوان رویکردی که دانش، مهارت ها، ارزش ها و نگرش های لازم برای ساختن آینده ای پایدار را در یادگیرندگان پرورش می دهد، در دستور کار جهانی ۲۰۳۰ یونسکو به عنوان یکی از اهداف کلیدی توسعه پایدار (SDG ۴.۷) شناخته شده است (وثوقی و همکاران، ۱۴۰۱). این پژوهش با روش تطبیقی کیفی و با استفاده از الگوی چهارمرحله ای جرج بردی و تحلیل اسناد ملی و بین المللی، برنامه های درسی، گزارش های یونسکو و OECD و مقالات علمی اجرا شد. یافته ها نشان داد که کشورهای اسکاندیناوی با رویکرد «کل نگر و ارزش محور»، توسعه پایدار را نه به عنوان یک درس مجزا، بلکه به عنوان «مضمون عرضی» در تمام دروس و فعالیت های مدرسه تلفیق کرده اند و بر «یادگیری مبتنی بر طبیعت»، «مشارکت دانش آموزی در تصمیم گیری های پایداری» و «دموکراسی و شهروندی زیست محیطی» تاکید دارند. در مقابل، کشورهای آسیای شرقی با رویکرد «سیستماتیک و شایستگی محور»، توسعه پایدار را در چارچوب «شایستگی های کلیدی قرن ۲۱» ادغام کرده و بر «سواد علمی و فناورانه برای پایداری»، «نوآوری و کارآفرینی سبز» و «یادگیری مبتنی بر پروژه های علمی پایداری» متمرکز شده اند (UNESCO, ۲۰۲۰; OECD, ۲۰۲۲). تحلیل تطبیقی به شناسایی سه راهبرد مشترک شامل «تلفیق در برنامه درسی، نه آموزش مجزا»، «یادگیری تجربی و پروژه محور» و «مشارکت جامعه و ذی نفعان» و همچنین تفاوت های فرهنگی و فلسفی منجر شد. الگوی بومی پیشنهادی برای ایران، تلفیقی هوشمندانه از «ارزش مداری اسکاندیناوی» و «نظام مندی آسیای شرقی» با شش مولفه اصلی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

آموزش برای توسعه پایدار ، آموزش هدفمند ، مطالعه تطبیقی ، اسکاندیناوی ، آسیای شرقی