نقش و تاثیر مدیریت و رهبری آموزشی در پیشبرد تحولات ساختاری نظام آموزشی

تحولات ساختاری در نظام های آموزشی، بدون وجود رهبری و مدیریت تحول گرا در سطوح گوناگون، محکوم به شکست یا عقیم ماندن در لایه های سطحی دیوان سالاری هستند. این پژوهش با اتخاذ رویکردی تحلیلی-تبیینی، به واکاوی نقش متمایز و مکمل «مدیریت» و «رهبری» آموزشی در پیشبرد اصلاحات ساختاری می پردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که مدیریت آموزشی، مسئول حفظ کارایی و ثبات ساختار موجود است، حال آن که رهبری آموزشی، نیروی محرکه برهم زدن وضع موجود و حرکت به سوی افق های نوین است. یافته های این مطالعه، برگرفته از فراترکیب ادبیات جهانی و تجارب نظام های آموزشی موفق (فنلاند، کانادا، سنگاپور)، نشان می دهد که تحول ساختاری پایدار در گرو سه کارکرد رهبری است: ترسیم چشم انداز و خلق ائتلاف گفتمانی، توانمندسازی و عاملیت بخشی به کنشگران مدرسه، و نهادینه سازی فرهنگ یادگیری سازمانی. در بخش مدیریتی نیز، طراحی مجدد ساختارها، تخصیص بهینه منابع و ایجاد نظام های پاسخگویی هوشمند بررسی می شود. مقاله با معرفی مدل تلفیقی «رهبری-مدیریت تحول آفرین» نتیجه می گیرد که تقدم با رهبری (چرایی و چیستی تحول) است، اما تداوم و نهادینگی آن در گرو مدیریت (چگونگی اجرا) است. برای نظام آموزشی ایران، گذار از «مدیریت آموزشی متولیانه» به «رهبری آموزشی تسهیل گر» و توسعه رهبری توزیعی در مدارس، پیش شرط تحقق سند تحول بنیادین است.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، مدیریت آموزشی ، تحول ساختاری ، رهبری تحول آفرین ، رهبری توزیعی ، نظام آموزشی