امنیت سایبری در آموزش آنلاین: تهدیدها، آسیب پذیری ها و راهبردهای حفاظتی در بستر یادگیری الکترونیکی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی تهدیدها، آسیب پذیری ها و ارائه راهبردهای حفاظتی در حوزه امنیت سایبری آموزش آنلاین انجام شده است. با گسترش شتابان یادگیری الکترونیکی در پی همه گیری کووید-۱۹ و تداوم آن در دوران پساکرونا، امنیت سایبری به یکی از دغدغه های اصلی سیاستگذاران، مدیران آموزشی، معلمان، دانش آموزان و والدین تبدیل شده است (رحمانی و همکاران، ۱۴۰۱). این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی در دو فاز اجرا شد. در فاز کیفی، با ۲۲ نفر از متخصصان امنیت سایبری، مدیران فناوری اطلاعات آموزش و پرورش و معلمان مجرب مصاحبه عمیق صورت گرفت و با روش تحلیل مضمون، تهدیدها و آسیب پذیری ها شناسایی گردید. در فاز کمی، پرسشنامه محقق ساخته روی ۴۲۰ معلم و ۳۵۰ دانش آموز دوره متوسطه که تجربه آموزش آنلاین داشتند، اجرا شد. یافته ها نشان داد که مهم ترین تهدیدها شامل «بدافزارها و باج افزارها»، «حملات فیشینگ و مهندسی اجتماعی»، «نفوذ به پلتفرم های آموزشی (Zoombombing)»، «سرقت هویت و داده های شخصی»، «مزاحمت های سایبری و قلدری مجازی» و «نشت سوالات و تقلب سازمان یافته» است (Furnell & Shah, ۲۰۲۰). همچنین سه دسته آسیب پذیری عمده شامل «ضعف زیرساخت فنی»، «فقدان آگاهی و سواد سایبری» و «نبود سیاست ها و پروتکل های شفاف» شناسایی شد. ۶۷ درصد معلمان اذعان داشتند که آموزش کافی در زمینه امنیت سایبری ندیده اند و ۴۸ درصد دانش آموزان تجربه حداقل یک نوع تهدید سایبری را گزارش کردند. نتایج بر ضرورت اتخاذ رویکردی چندلایه و سیستمی به امنیت سایبری در آموزش آنلاین تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

امنیت سایبری ، آموزش آنلاین ، یادگیری الکترونیکی ، تهدیدهای سایبری ، حفاظت از داده ها