مطالعه اثربخشی نقش انگیزش و ارتباط معلمان در افزایش مشارکت و تعامل فعال دانش آموز در فرایند آموزشی

پژوهش حاضر با هدف مطالعه اثربخشی نقش انگیزش و ارتباط معلمان در افزایش مشارکت و تعامل فعال دانش آموز در فرایند آموزشی انجام شده است. مشارکت فعال دانش آموز به عنوان یکی از مهم ترین پیش بینی کننده های موفقیت تحصیلی، عمیقا تحت تاثیر دو عامل کلیدی معلم یعنی «قدرت انگیزشی» و «مهارت های ارتباطی» قرار دارد (صادقی و همکاران، ۱۴۰۰). این پژوهش با روش شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه اجرا شده است. نمونه پژوهش شامل ۶۰ معلم و ۱۸۰ دانش آموز پایه ششم ابتدایی از ۱۲ مدرسه شهر کرمان بود که معلمان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جای گرفتند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته تحت برنامه مداخله ای «بسته جامع انگیزش و ارتباط معلم» (شامل کارگاه های انگیزش درمانی، ارتباط همدلانه، بازخورد سازنده و کوچینگ آموزشی) قرار گرفت. داده ها با استفاده از پرسشنامه مشارکت تحصیلی ریو (۲۰۱۳)، مقیاس مشاهده تعاملات کلاسی و آزمون عملکرد تحصیلی گردآوری شد. تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که برنامه مداخله ای به طور معناداری باعث افزایش مشارکت عاملی (۰/۴۹=η²)، مشارکت عاطفی (۰/۴۱=η²)، مشارکت شناختی (۰/۳۸=η²) و عملکرد تحصیلی (۰/۳۲=η²) دانش آموزان شده است. نتایج پیگیری نیز حاکی از پایداری این اثرات پس از دو ماه بود (Ryan & Deci, ۲۰۲۰). یافته ها بر نقش محوری «ترکیب انگیزش درونی و ارتباط همدلانه» به عنوان موتور محرکه یادگیری فعال تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

انگیزش معلم ، ارتباط معلم ، مشارکت تحصیلی ، تعامل فعال ، یادگیری دانش آموز