عوامل موثر بر اجرای سند تحول بنیادین و روش های غلبه بر آن (بررسی عوامل نرم و سخت)

اجرای سند تحول بنیادین آموزش وپرورش ایران، به عنوان نقشه راه دگرگونی نظام آموزشی، با چالش های قابل توجهی روبه روست که شناخت ماهیت آن ها برای مداخلات سیاستی اثربخش ضروری است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-ترکیبی، عوامل بازدارنده تحقق سند را در دو لایه «سخت» و «نرم» طبقه بندی می کند. عوامل سخت مشتمل اند بر نارسایی های ساختاری، کسری منابع مالی، ضعف زیرساخت های فیزیکی و فناورانه، و دیوان سالاری ناکارآمد. عوامل نرم نیز ابعاد فرهنگی، روان شناختی و اجتماعی از جمله مقاومت در برابر تغییر، گسست گفتمانی میان ذی نفعان، و عدم نهادینگی باور به تحول در بدنه اجرایی را دربرمی گیرند. یافته ها نشان می دهد که وجه مغفول در ادبیات سیاستی موجود، فقدان رویکردی تلفیقی برای مدیریت هم زمان این دو لایه است. بدین منظور، در بخش پایانی، روش های غلبه بر این موانع در قالب چرخه «هم ترازی نرم افزاری و سخت افزاری» پیشنهاد می شود؛ از جمله: بازطراحی سازوکارهای تامین مالی پایدار، ایجاد سامانه های یکپارچه رصد، جامعه پذیری حرفه ای معلمان، و تثبیت رهبری تحول گرا. نتیجه آن که، پیش ران اصلی اجرای سند، تغییر «سپهر ذهنی» کنشگران در کنار نوسازی «کالبد» نظام آموزشی است.

کلیدواژه ها:

سند تحول بنیادین ، اجرای خط مشی ، عوامل سخت ، عوامل نرم ، تغییر آموزشی ، آموزش وپرورش ایران