تاثیر حمایت اجتماعی (از سوی همکاران و خانواده) بر سلامت روان آتش نشانان

شغل آتش نشانی به دلیل مواجهه مداوم با شرایط بحرانی، حوادث غیرقابل پیش بینی و فشارهای روانی شدید، سلامت روان کارکنان این حوزه را به یکی از موضوعات مهم سازمانی و اجتماعی تبدیل کرده است. در این میان، حمایت اجتماعی به عنوان یک عامل محافظتی موثر می تواند نقش مهمی در کاهش پیامدهای منفی روانی و ارتقای سلامت روان آتش نشانان ایفا کند. هدف این پژوهش بررسی تاثیر حمایت اجتماعی از سوی خانواده و همکاران بر سلامت روان آتش نشانان شاغل در ایستگاه های آتش نشانی شهر مشهد بود. این پژوهش از نظر روش شناسی توصیفی–همبستگی و از نظر هدف کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش شامل آتش نشانان شهر مشهد بود که تعداد ۲۴۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسش نامه های استاندارد حمایت اجتماعی (در دو بعد حمایت خانواده و حمایت همکاران) و سلامت روان جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آزمون های استنباطی شامل همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه با استفاده از نرم افزار SPSS بهره گرفته شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین حمایت اجتماعی خانواده و سلامت روان آتش نشانان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p < ۰.۰۱). همچنین حمایت اجتماعی همکاران نیز با سلامت روان رابطه مثبت و معنادار نشان داد (p < ۰.۰۱). نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه حاکی از آن بود که حمایت خانواده و حمایت همکاران به طور همزمان قادر به تبیین ۴۹ درصد از واریانس سلامت روان آتش نشانان هستند. در این میان، حمایت خانواده بیشترین سهم را در پیش بینی سلامت روان داشت و پس از آن حمایت همکاران قرار گرفت. این یافته ها نشان می دهد که خانواده به عنوان منبع اصلی حمایت عاطفی و روانی، نقش برجسته تری در حفظ و ارتقای سلامت روان آتش نشانان ایفا می کند، هرچند حمایت همکاران نیز به دلیل ماهیت تیمی و مشارکتی شغل آتش نشانی از اهمیت بالایی برخوردار است. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که تقویت شبکه های حمایتی خانوادگی و سازمانی می تواند به بهبود سلامت روان آتش نشانان، کاهش آسیب های روانی ناشی از فشارهای شغلی و افزایش کارآمدی و پایداری نیروی انسانی در این حرفه پرخطر منجر شود.

کلیدواژه ها:

حمایت اجتماعی ، حمایت خانواده ، حمایت همکاران ، سلامت روان ، آتش نشانان