روان نمایشگری در بازسازی طرحواره های ناسازگار اولیه: مطالعه ای بر طرحواره های رهاشدگی و محرومیت هیجانی در دانشجویان استان قم

طرحواره های ناسازگار اولیه در حوزه بریدگی و طرد، زیربنای بسیاری از مشکلات عاطفی و بین فردی در دوران دانشجویی هستند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی مداخله روان نمایش گری (سایکودراما) بر بازسازی طرحواره های ناسازگار اولیه (مشخصا طرحواره های رهاشدگی/بی ثباتی و محرومیت هیجانی) در دانشجویان استان قم انجام شد. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان شاغل به تحصیل در استان قم در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ بود که از میان آن ها، ۳۰ دانشجو که در پرسشنامه طرحواره یانگ نمرات بالایی در حوزه طرد کسب کرده بودند، به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش تحت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای مداخله سایکودراما با تاکید بر تکنیک های نقش گزاری، تعویض نقش و صندلی خالی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. ابزار پژوهش فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ-SF) بود. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیره (ANCOVA) در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. نتایج تحلیل داده ها نشان داد که با کنترل اثر پیش آزمون، مداخله سایکودراما منجر به کاهش معنادار نمرات طرحواره های رهاشدگی و محرومیت هیجانی در دانشجویان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (P=۰.۰۳۷, F=۴.۹۴). مقدار حجم اثر به دست آمده (۰.۱۹) حاکی از آن است که ۱۹ درصد از تغییرات در بازسازی طرحواره های حوزه طرد، ناشی از تاثیر تکنیک های کنشی و تجربه محور روان نمایش گری بوده است. بر اساس یافته های پژوهش، سایکودراما از طریق بازسازی صحنه های آسیب زای دوران کودکی و فراهم آوردن فرصتی برای «تجربه هیجانی اصلاحی»، ابزاری کارآمد در تعدیل الگوهای فکری-هیجانی ریشه دار در دانشجویان محسوب می شود. از این رو، پیشنهاد می گردد مشاوران و روان درمانگران مراکز دانشگاهی از این رویکرد جهت بهبود سلامت روان و اصلاح ساختار شخصیت دانشجویان بهره گیرند.

کلیدواژه ها:

سایکودرام ، طرحواره های ناسازگار اولیه ، رهاشدگی ، محرومیت هیجانی ، دانشجویان