تبارشناسی اسطوره های شاهنامه با تاکید بر خاستگاه های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی

شاهنامه فردوسی به عنوان یکی از مهم ترین متون بنیادین فرهنگ ایرانی، مجموعه ای از اسطوره ها و روایت های کهن را در خود جای داده است که بازتاب دهنده تاریخ، باورها و ساختار اجتماعی ایران باستان است. پژوهش حاضر با رویکردی تبارشناختی، به واکاوی خاستگاه های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی اسطوره های شاهنامه می پردازد و تلاش دارد ریشه های شکل گیری و تداوم آن ها را در بستر تحولات سیاسی، طبقاتی و اعتقادی جامعه ایرانی تحلیل کند. روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای متون ادبی و تاریخی است. در این مسیر، ضمن بهره گیری از نظریات اسطوره شناسی الیاده، یونگ و کمبل، تبار هر اسطوره در پیوند با عناصر فرهنگی و ساختار قدرت زمانه بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که اسطوره های شاهنامه نه تنها زاییده تخیل شاعرانه نیستند، بلکه بازتابی از تجربه های جمعی، تحولات تاریخی و نیازهای معنوی مردمان ایران باستان اند. تبارشناسی این اسطوره ها آشکار می سازد که بسیاری از آن ها ریشه در نظام های فکری پیشازرتشتی و آیین های کهن آریایی دارند و در گذر زمان، با شرایط اجتماعی و تاریخی جدید تطبیق یافته اند. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که شناخت تبار اسطوره های شاهنامه، نه تنها فهمی ژرف تر از هویت فرهنگی ایرانی فراهم می آورد، بلکه پیوند میان ادبیات، تاریخ و جامعه را نیز به روشنی نمایان می سازد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، اسطوره ، تبارشناسی ، خاستگاه تاریخی ، زمینه اجتماعی