واکاوی معناشناختی واژه "اطمینان" در قرآن و دلالت های آن برای روانشناسی مثبت گرا

پژوهش حاضر با هدف معناشناسی تحلیلی واژه «اطمینان» در قرآن کریم و استخراج دلالت های آن برای روانشناسی مثبت گرا انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی‑تحلیلی و مبتنی بر بررسی ریشه شناختی واژه، تحلیل تفاسیر معتبر (مانند المیزان، نمونه، مجمع البیان، اثنی عشری و دیگر منابع) و تطبیق یافته ها با مفاهیم کلیدی روانشناسی مثبت گرا (از جمله مدل PERMA، تاب آوری، امید، بهزیستی و شکوفایی) می باشد. یافته ها نشان می دهد که واژه «اطمینان» و مشتقات آن (تطمئن، مطمئنه، اطمانوا، اطمان، اطماننتم، مطمئنین، مطمئن) در قرآن عمدتا به معنای آرامش عمیق قلبی، سکون پس از اضطراب، رضایت و استقرار به کار رفته است. این مفهوم با سازه های روانشناسی مثبت گرا همچون احساسات مثبت پایدار، تاب آوری، امید، معنا در زندگی و بهزیستی روان شناختی همسویی قابل توجهی دارد، با این تفاوت بنیادین که منشا اطمینان قرآنی «ذکر خدا» و ایمان به معاد است و آرامشی «ثابت و مستقر» فراتر از آرامش های موقتی و مادی ارائه می دهد. همچنین «نفس مطمئنه» در سوره فجر به عنوان الگوی کامل شکوفایی و بهزیستی در نظام قرآنی معرفی می شود. پژوهش حاضر از این جهت نوآورانه است که حلقه مفقوده میان معناشناسی درون قرآنی و کاربردهای روانشناسی کاربردی را پر می کند و نشان می دهد آموزه های قرآنی می توانند منبعی غنی برای طراحی مداخلات مثبت گرایانه در حوزه سلامت روان باشند.

کلیدواژه ها:

معناشناسی تحلیلی ، اطمینان ، قرآن ، روانشناسی مثبت گرا ، نفس مطمئنه