اثربخشی برنامه های آموزش مهارت های زندگی بر کاهش پرخاشگری و افزایش تاب آوری در دانش آموزان

هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر برنامه آموزش مهارت های زندگی بر کاهش پرخاشگری و افزایش تاب آوری در دانش آموزان دوره متوسطه اول بود. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه هشتم منطقه رودهن در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. از این جامعه، ۴۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۲۰ نفره (آزمایش و کنترل) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای (هفته ای دو جلسه) تحت آموزش مهارت های زندگی قرار گرفت که محتوای آن بر اساس استانداردهای سازمان جهانی بهداشت و با تاکید بر مهارت های خودآگاهی، همدلی، ارتباط موثر، کنترل خشم، حل مسئله و تصمیم گیری طراحی شده بود. گروه کنترل در این مدت تنها برنامه های عادی مدرسه را دریافت می کرد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه پرخاشگری باس و پری (۱۹۹۲) با پایایی ۰/۸۵ و پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) با پایایی ۰/۸۹ بود که در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون برای هر دو گروه اجرا شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و با به کارگیری روش تحلیل کوواریانس چند متغیره (MANCOVA) تجزیه و تحلیل شد. یافته ها نشان داد که پس از تعدیل اثر پیش آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل از لحاظ نمرات پرخاشگری و تاب آوری تفاوت معنا داری وجود دارد (۰/۰۰۱>p). به عبارت دیگر، آموزش مهارت های زندگی به طور معنا داری منجر به کاهش نمره پرخاشگری (با اندازه اثر ۰/۶۸) و افزایش نمره تاب آوری (با اندازه اثر ۰/۷۲) در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شده است. این نتایج حاکی از آن است که برنامه آموزش مهارت های زندگی می تواند به عنوان یک مداخله روانی-آموزشی موثر در محیط های مدرسه ای برای کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و تقویت توانایی مقابله با چالش ها در دانش آموزان به کار رود. پیشنهاد می شود که مسئولان آموزشی، اجرای نظام مند این برنامه ها را در دستور کار مدارس قرار دهند.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، پرخاشگری ، تاب آوری ، دانش آموزان ، آموزش مدرسه ای ، روانشناسی تربیتی