مقایسه مفهومی تاب آوری و امید به آینده از منظر قرآن کریم و روانشناسی مثبت گرا

این مقاله با هدف تبیین مبانی قرآنی دو سازه مهم روان شناسی مثبت نگر، یعنی «تاب آوری» و «امید»، و ارائه یک چارچوب نظری یکپارچه انجام شده است. با استفاده از روش تحلیلی-تفسیری، آیات قرآن کریم مورد واکاوی قرار گرفته اند تا مولفه های کلیدی ایمان که باعث ارتقای توان مقابله ای و خوش بینی پایدار می شوند، استخراج گردند. یافته ها نشان می دهد که قرآن مفاهیم عمیقی را ارائه می کند که با مفاهیم روان شناختی هم خوانی دارند، اما آنها را در یک چارچوب معنوی عمیق تر غنی می سازند. «صبر» به مثابه هسته تاب آوری فعال، «توکل» به عنوان مکانیسم کاهش اضطراب و واگذاری حکیمانه، و «رجاء» به عنوان امیدی توام با عمل و مبتنی بر وعده های الهی، سه رکن اصلی این چارچوب هستند. این پژوهش نتیجه می گیرد که ایمان، از طریق معنا بخشیدن به رنج، تغییر چارچوب ارزیابی رویدادها، و گسترش افق امید به زندگی اخروی، نه تنها تاب آوری را تقویت می کند، بلکه کیفیتی پایدارتر و نفوذناپذیرتر به آن و به امید فرد می بخشد. این چارچوب می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات روان شناختی-معنوی در جوامع اسلامی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، امید ، روان شناسی مثبت گرا ، قرآن کریم ، صبر ، توکل ، رجاء ، ایمان