فراتحلیل اثربخشی ذهن آگاهی بر استرس زناشویی سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴

پژوهش حاضر با هدف بررسی کمی و نظام مند اثربخشی مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش استرس زناشویی و تلفیق نتایج مطالعات انجام شده در بازه زمانی سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴ انجام شد. با توجه به افزایش کاربرد مداخلات ذهن آگاهی در حوزه زوج درمانی و نقش حیاتی مدیریت هیجان و استرس در کیفیت زندگی مشترک، ضرورت انجام یک فراتحلیل جامع احساس می شد تا اندازه اثر واقعی این مداخلات در مطالعات داخلی مشخص شود. برای این منظور، پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی شامل SID، Magiran، IranDoc، CIVILICA و پایگاه های تخصصی روان شناسی به صورت نظام مند جست وجو شد و در نهایت ۱۵ مطالعه واجد شرایط انتخاب و اطلاعات مربوط به آن ها در کاربرگ فراتحلیل استخراج گردید. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار CMA ۲ و براساس مدل اثرات تصادفی انجام شد تا ناهمگنی بالقوه میان مطالعات لحاظ گردد. نتایج فراتحلیل نشان داد که میانگین اندازه اثر کلی مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی g = ۰/۸۸۴ است که بر اساس معیارهای کوهن، یک اثر بزرگ محسوب می شود. همچنین مقدار آماره z = -۹/۳۵۱ در سطح معنی داری ۰.۰۰۱ معنادار بود. این یافته ها نشان می دهد که مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی به طور معنادار موجب کاهش استرس زناشویی در زوجین شده اند و زوجین تحت مداخله، توانایی بیشتری در مدیریت هیجانات، کاهش واکنش های مخرب در موقعیت های تنش زا و ارتقای کیفیت تعاملات زناشویی دارند. به طور کلی، فراتحلیل حاضر با ارائه تصویری کمی و معتبر از نتایج پژوهش های دهه اخیر، اهمیت بهره گیری از مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش استرس و تعارضات زناشویی را تایید می کند و می تواند راهنمای مفیدی برای طراحی برنامه های آموزشی و درمانی زوجین و مطالعات آینده باشد. این پژوهش نشان می دهد که آموزش ذهن آگاهی می تواند زوجین را در مواجهه با چالش ها و فشارهای روانی زندگی مشترک توانمند سازد و کیفیت زندگی زناشویی آن ها را بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

فراتحلیل ، ذهن آگاهی ، استرس زناشویی