بررسی تاثیر عناصر محیطی (نور، رنگ، چیدمان) بر عملکرد تحصیلی و سلامت عاطفی دانش آموزان

محیط آموزشی تنها مکانی برای انتقال دانش نیست، بلکه بستر شکل گیری رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان به شمار می آید. در این میان، عناصر محیطی مانند نور، رنگ و چیدمان فضای کلاس درس از عواملی هستند که می توانند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر کیفیت یادگیری، انگیزش درونی، تمرکز و سلامت روانی دانش آموزان تاثیر بگذارند (ساعتچی، ۱۳۸۲؛ Evans, ۲۰۰۶). بررسی های انجام شده در حوزه روان شناسی محیطی نشان می دهد که نور طبیعی کافی و تهویه مناسب می تواند خستگی و اضطراب را کاهش دهد و در نتیجه بر عملکرد تحصیلی اثر مثبت بگذارد (Barrett et al., ۲۰۱۳). همچنین استفاده از رنگ های ملایم و هماهنگ در کلاس موجب افزایش احساس امنیت، آرامش و تعلق به فضا می شود و از بروز تنش های عاطفی جلوگیری می کند (Küller et al., ۲۰۰۶؛ گنجی، ۱۳۹۹). از سوی دیگر، چیدمان مناسب میز و صندلی ها، که تعامل میان دانش آموزان و معلم را تسهیل می کند، عاملی موثر در ارتقای یادگیری مشارکتی و تمرکز محسوب می شود (Tanner, ۲۰۰۸؛ ناظری، ۱۳۹۴). پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر عناصر محیطی (نور، رنگ و چیدمان) بر عملکرد تحصیلی و سلامت عاطفی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام می شود. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی است و جامعه آماری آن شامل دانش آموزان پایه های سوم تا ششم ابتدایی مدارس دولتی خواهد بود. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه استاندارد سلامت عاطفی، پرسشنامه نگرش نسبت به محیط آموزشی، و فرم مشاهده عناصر فیزیکی کلاس است که روایی و پایایی آن ها در پژوهش های پیشین تایید شده است (صالحی و محمدی، ۱۴۰۰؛ یونیسف، ۲۰۱۸). داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل رگرسیون چند متغیره مورد بررسی قرار می گیرند. انتظار می رود نتایج این مطالعه نشان دهد که نور طبیعی و طراحی رنگی متعادل موجب افزایش تمرکز، احساس رضایت و عملکرد تحصیلی بهتر می شود، در حالی که چیدمان انعطاف پذیر کلاس درس می تواند به ارتقای سلامت عاطفی و تعامل اجتماعی دانش آموزان کمک کند. یافته های پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی علمی برای معلمان، مدیران مدارس، طراحان فضاهای آموزشی و برنامه ریزان درسی مورد استفاده قرار گیرد تا محیط های یادگیری موثرتر و شاداب تری برای دانش آموزان ایجاد شود.

کلیدواژه ها:

نور کلاس درس ، رنگ محیط آموزشی ، چیدمان فضا ، عملکرد تحصیلی ، سلامت عاطفی ، دانش آموزان ابتدایی