ظرفیت مسئولیت پذیری در تحقق تمدن نوین اسلامی: مطالعه ای با تاکید بر جوانان مسلمان

تمدن اسلامی در اوج شکوفایی خود، الگوی پیشرفت و عدالت برای جهان بود، اما به تدریج به دلیل عوامل متعددی از جمله کاهش مسئولیت پذیری فردی و جمعی رو به افول نهاد. امروزه، احیای این تمدن تحت عنوان «تمدن نوین اسلامی» یک آرمان کلان تلقی می شود. با این وجود، پژوهش های پیشین غالبا به تبیین کلیات این مفهوم یا نقش نهادهای کلان پرداخته اند و خلاء تحقیقاتی جدی در تبیین سازوکار عملیاتی کردن این آرمان از طریق سرمایه انسانی، به ویژه نسل جوان، احساس می شود. این تحقیق با طرح این پرسش اساسی که «مسئولیت پذیری جوانان مسلمان چگونه می تواند به شکل گیری تمدن نوین اسلامی بینجامد؟» درصدد پرکردن این خلاء برآمده است. نوآوری اصلی این پژوهش، ارائه الگویی پیونددهنده میان مبانی نظری تمدن سازی اسلامی و یک دستورکار عملی مسئولیت محور برای جوانان است. با روش توصیفی-تحلیلی، این مقاله نشان می دهد که احیای تمدن، منوط به پذیرش سلسله مراتبی از مسئولیت هاست که از خودسازی آغاز شده و به اجتماع سازی ختم می شود. یافته ها موید آن است که چهار مسئولیت محوری فهم اصیل، عمل صالح، دعوت حکیمانه و همکاری جمعی، همراه با یک آمادگی سه بعدی (فکری، نفسی و تحریکی)، چارچوبی جامع برای تربیت نسلی انقلابی معتدل فراهم می کند. این نسل، با تکیه بر مسئولیت پذیری به مثابه یک ظرفیت تمدن ساز، می تواند شکاف بین آرمان و واقعیت را پر کرده و با تبدیل ارزش های اسلامی به کنش اجتماعی سازمان یافته، زمینه ساز ظهور تمدنی نوین گردد. بنابراین، نتیجه نهایی تحقیق تاکید می کند که تمدن نوین اسلامی، نه یک آرمان انتزاعی، که دستاورد عینی تربیت انسان های مسئول و متعهد در گستره ای از خویشتن تا جامعه است.

کلیدواژه ها:

تمدن نوین اسلامی ، مسئولیت پذیری ، خودسازی ، اجتماع سازی ، جوانان مسلمان