نوآوری ها، فناوری های مکمل و چالش های پیاده سازی واقعیت مجازی در آموزش عالی

واقعیت مجازی به عنوان یکی از فناوری های نوظهور، با فراهم سازی محیط های یادگیری غوطه ور، تعاملی و تجربه محور، ظرفیت بالایی برای ارتقای کیفیت آموزش عالی دارد. همزمان با گسترش کاربرد این فناوری، شناخت نوآوری های سخت افزاری و نرم افزاری، فناوری های مکمل و چالش های پیاده سازی آن، برای توسعه موثر محیط های یادگیری ضروری است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند نوآوری ها، فناوری های مکمل و چالش های پیاده سازی واقعیت مجازی در آموزش عالی انجام شد. این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ انجام شد. پس از جست وجو در پایگاه های علمی معتبر و اعمال معیارهای ورود و خروج، مطالعات واجد شرایط انتخاب و داده ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی در سه محور شامل نوآوری های فناوری، فناوری های مکمل و چالش های پیاده سازی سنتز شدند.نتایج نشان داد هدست های واقعیت مجازی، محیط های غوطه ور، شبیه سازهای آموزشی و موتورهای توسعه سه بعدی از مهم ترین نوآوری های فناوری در آموزش عالی هستند. همچنین، هوش مصنوعی، متاورس، ردیابی حرکات چشم، واقعیت مجازی سیار، سامانه های اطلاعات مکانی و مدل سازی سه بعدی، مهم ترین فناوری های مکمل در توسعه محیط های یادگیری هوشمند و تعاملی محسوب می شوند. در مقابل، هزینه بالای تجهیزات و زیرساخت ها، محدودیت دسترسی، نیاز به آموزش تخصصی، مشکلات سازگاری سخت افزار و نرم افزار، بار شناختی، خستگی و سرگیجه کاربران، نبود استانداردهای فنی و نیز ضعف های روش شناختی پژوهش ها، از مهم ترین چالش های پیاده سازی این فناوری شناسایی شدند. شواهد این مرور نظام مند نشان می دهد که واقعیت مجازی، به ویژه در ترکیب با فناوری های مکمل، ظرفیت قابل توجهی برای تحول آموزش عالی و ارتقای کیفیت تجربه های یادگیری دارد. بااین حال، بهره برداری موثر از این ظرفیت مستلزم توسعه زیرساخت های فنی، استانداردسازی فرآیندهای طراحی و ارزیابی، توانمندسازی اعضای هیئت علمی، توجه به ملاحظات شناختی و اخلاقی، و انجام پژوهش های طولی و چندمرکزی با کیفیت روش شناختی بالاتر است.

کلیدواژه ها:

واقعیت مجازی ، فناوری آموزشی ، شایستگی های دیجیتال ، آموزش عالی