نقش رویکردهای تربیتی مدرسه محور در ارتقای یادگیری معنادار زبان فارسی در دوره ابتدایی

این مطالعه مروری به بررسی نقش رویکردهای تربیتی مدرسه محور در ارتقای یادگیری معنادار زبان فارسی دوره ابتدایی می پردازد. یادگیری معنادار به عنوان هدفی کلیدی در آموزش زبان مادری مطرح است که در آن دانش آموزان مفاهیم زبانی را از طریق ارتباط با تجربیات واقعی، زمینه های فرهنگی و فعالیت های فعالانه درونی سازی می کنند. رویکردهای مدرسه محور با تمرکززدایی از برنامه ریزی متمرکز، افزایش انعطاف پذیری برنامه درسی و تاکید بر مشارکت معلم، دانش آموز و جامعه محلی، امکان طراحی فعالیت های دانش آموزمحور، فعالیت محور، پروژه محور و تماتیک را فراهم می آورند. در این پژوهش، مفاهیم و ویژگی های مدرسه محوری تشریح شده و رویکردهای دانش آموزمحور، فعالیت محور و پروژه محور، تلفیقی و زمینه محور (تماتیک) و نقش معلم تسهیل گر به تفصیل بررسی شدند. نتایج نشان می دهد که مدارس بهره مند از برنامه ویژه مدرسه (بوم) و رویکردهای ترکیبی مدرسه محور، میانگین بالاتری در درک مفهومی، کاربرد واقعی زبان و انگیزش درونی نسبت به رویکرد سنتی کتاب محور دارند. بالاترین عملکرد در رویکردهای ترکیبی با تمرکز بر تسهیل گری معلم و پروژه محوری مشاهده شد. علل این بهبود شامل تطبیق محتوا با زمینه های محلی، فعال سازی دانش آموز، یکپارچگی مهارت های زبانی در فعالیت های واقعی و تقویت انگیزش درونی از طریق خودمختاری و شایستگی است. یافته ها با نظریه های یادگیری معنادار آسیموف، سازنده گرایی اجتماعی ویگوتسکی و خودتعیین گری همخوانی دارد. مقایسه با مطالعات پیشین (از جمله قربانی ۱۴۰۰، رضایی و همکاران ۱۴۰۱، احمدی ۱۴۰۲ و حسینی ۱۴۰۱) تایید می کند که ترکیب مدرسه محوری با رویکردهای فعال، یادگیری زبان فارسی را عمیق تر و پایدارتر می سازد. در نهایت، پیشنهاد می شود پژوهش های آینده به صورت تجربی اثربخشی بلندمدت این رویکردها را ارزیابی کنند، موانع اجرایی را شناسایی نمایند و الگوی بهینه ترکیبی را طراحی و آزمون کنند. رویکردهای مدرسه محور می توانند آموزش زبان فارسی را از حالت حفظ محور به فرآیندی پویا، کودک محور و معنادار تبدیل کنند و به عنوان راهکاری موثر برای بهبود کیفیت تعلیم و تربیت ابتدایی در ایران عمل نمایند.

کلیدواژه ها:

مدرسه محوری ، یادگیری معنادار ، زبان فارسی ابتدایی ، رویکرد تماتیک ، تسهیل گری معلم